Πώς η γονεϊκότητα συνδέεται με καλύτερη εγκεφαλική υγεία αργότερα στη ζωή

Ξέρουν πράγματι η μαμά και ο μπαμπάς καλύτερα; Μια πρόσφατη μελέτη φαίνεται να το υποστηρίζει.

Νέα έρευνα δείχνει ότι η ανατροφή παιδιών μπορεί να ωφελεί τον εγκέφαλο με τα χρόνια.

Η νέα μελέτη σε 19.964 γυναίκες και 17.607 άνδρες από το UK Biobank δείχνει ότι οι γονείς που μεγάλωσαν παιδιά φαίνεται να προστατεύουν καλύτερα τον εγκέφαλό τους καθώς μεγαλώνουν, και όποιοι έχουν περισσότερα παιδιά φαίνεται να έχουν ακόμη πιο ενεργό εγκέφαλο.

Πώς αλλάζει ο εγκέφαλος μίας γυναίκας όταν γίνεται μητέρα;

«Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά, αλλά όχι και τόσο απροσδόκητα», λέει η Edwina R. Orchard, επικεφαλής της μελέτης. «Άλλες έρευνες σε ανθρώπους και ζώα δείχνουν παρόμοια αποτελέσματα, υποστηρίζοντας ότι οι γονείς με περισσότερα παιδιά μπορεί να έχουν οφέλη στη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου τους».

Αυτό δηλαδή σημαίνει ότι οι γονείς είναι οι πιο έξυπνοι άνθρωποι; Όχι απαραίτητα.

Η Dr. Hannah Homafar, νευρολόγος, επισημαίνει ότι η μελέτη δείχνει μόνο σύνδεση, όχι αιτία. Δηλαδή, δεν ξέρουμε αν η γονεϊκότητα βελτιώνει απευθείας τον εγκέφαλο ή αν τα οφέλη προέρχονται από τις δραστηριότητες που συνδέονται με την ανατροφή παιδιών.

«Το να διατηρείς ουσιαστικές σχέσεις, να μένεις κοινωνικά ενεργός και να προκαλείς συνεχώς τον εγκέφαλό σου -μέσα από φροντίδα, καθοδήγηση ή άλλες απαιτητικές δραστηριότητες- μπορεί να βοηθήσει τον εγκέφαλο να παραμένει υγιής με τα χρόνια», λέει η Dr. Homafar.

Επιστήμονες ανακάλυψαν πως κατά την ανάγνωση ο εγκέφαλος γονιού και μωρού συγχρονίζεται

Παρόλα αυτά, η μελέτη φέρνει ενθαρρυντικά νέα για τους γονείς και για όσους θέλουν να δυναμώσουν τον εγκέφαλό τους.

«Η κατανόηση αυτών των λεπτομερειών θα μπορούσε να προσφέρει πολύτιμες γνώσεις για την υγεία του εγκεφάλου γενικότερα, συμπεριλαμβανομένων στρατηγικών για τη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας σε γηράσκοντες πληθυσμούς», προσθέτει.

Γιατί η γονεϊκότητα συνδέεται με καλύτερη εγκεφαλική λειτουργία;

Σε αυτή τη μελέτη, η προστασία απέναντι στη λειτουργική γήρανση του εγκεφάλου παρατηρήθηκε τόσο σε γυναίκες όσο και σε άνδρες, γεγονός που υποδηλώνει ότι το κοινό περιβάλλον της ανατροφής -και όχι μόνο η εγκυμοσύνη- επηρεάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου.

Ο Ryan Glatt, ειδικός υγείας του εγκεφάλου, λέει ότι η μελέτη δείχνει μόνο ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ γονεϊκότητας και εγκεφάλου, όχι πώς συμβαίνει. Παρόλα αυτά, οι ειδικοί έχουν υποθέσεις για το πώς η γονεϊκότητα μπορεί να ωφελεί τον εγκέφαλο.

Tι συμβαίνει στον εγκέφαλο ενός μπαμπά όταν αποκτά κόρη

Τα οφέλη των προκλήσεων της γονεϊκότητας

Καταρχάς, λέει ο Glatt, η υψηλότερη εγκεφαλική συνδεσιμότητα σε μεγαλύτερη ηλικία μπορεί να οφείλεται στις πολλές νοητικές προκλήσεις που συνοδεύουν τη γονεϊκότητα. Από τον προγραμματισμό του οικογενειακού χρόνου μέχρι τη βοήθεια στα μαθήματα, το να είσαι γονέας είναι συχνά πνευματικά απαιτητικό.

Η Dr. Homafar συμφωνεί: «Η γονεϊκότητα είναι από τη φύση της ένας σύνθετος και γνωστικά απαιτητικός ρόλος - απαιτεί συναισθηματική ρύθμιση, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, επίλυση προβλημάτων και συνεχή μάθηση. Όλα αυτά είναι δραστηριότητες που ενεργοποιούν και ενισχύουν τα εγκεφαλικά δίκτυα».

«Αυτό ταιριάζει με όσα ήδη ξέρουμε για τον εγκέφαλο: οι εμπειρίες που τον προκαλούν, ειδικά όταν περιλαμβάνουν κοινωνική και νοητική δραστηριότητα, βοηθούν να παραμένει υγιής καθώς μεγαλώνουμε», λέει η ειδικός.

Η συναισθηματική σύνδεση μπορεί επίσης να βοηθήσει

Η Dr. Homafar λέει ότι τα οφέλη για τον εγκέφαλο μπορεί να προέρχονται από τους ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς και την αγάπη που φέρνει η ανατροφή παιδιών. «Η αγάπη και η συναισθηματική σύνδεση βοηθούν τον εγκέφαλο, μειώνουν το στρες και ενισχύουν την ψυχική ανθεκτικότητα», εξηγεί.

H εγκυμοσύνη προκαλεί μακροχρόνιες αλλαγές στον εγκέφαλο της γυναίκας

Η κοινωνική επαφή μπορεί επίσης να παίζει σημαντικό ρόλο

Η Dr. Homafar επιπλέον επισημαίνει ότι η ανατροφή παιδιών ενισχύει την κοινωνική επαφή, κάτι που προστατεύει τον εγκέφαλο. «Οι ισχυρές κοινωνικές σχέσεις συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας και γνωστικής έκπτωσης», λέει, προσθέτοντας ότι η κοινωνική αλληλεπίδραση προσφέρει προστασία και από τα δύο.

Τι γίνεται με το λεγόμενο «mom brain»;

Η μελέτη είναι ενθαρρυντική για όσους ελπίζουν σε καλή εγκεφαλική λειτουργία αργότερα στη ζωή, αλλά μπορεί να μπερδεύει τους γονείς που, εν μέσω ανατροφής παιδιών, νιώθουν ότι το μυαλό τους δεν λειτουργεί όπως παλιά.

Ο Glatt εξηγεί ότι το «μυαλό της εγκυμοσύνης » ή το «γονεϊκό μυαλό» (aka mom brain) συνήθως οφείλεται σε βραχυπρόθεσμη εξάντληση και πιθανότατα προέρχεται από έλλειψη ύπνου και στρες. Η μελέτη της Orchard, αντίθετα, εξετάζει τη μακροπρόθεσμη λειτουργική συνδεσιμότητα.

«Τα στοιχεία δείχνουν ότι η γονεϊκότητα ωφελεί τον εγκέφαλο με τα χρόνια, αλλά δεν αναιρεί την καθημερινή γνωστική κόπωση που φέρνει», λέει ο Glatt.

Η Dr. Homafar συγκρίνει τη γονεϊκότητα με τη γυμναστική: όπως οι μύες κουράζονται βραχυπρόθεσμα αλλά δυναμώνουν μακροπρόθεσμα, έτσι και η συνεχής επίλυση προβλημάτων και η συναισθηματική συμμετοχή στην ανατροφή παιδιών μπορεί να ενισχύσει τον εγκέφαλο με τα χρόνια. Μελέτες δείχνουν, για παράδειγμα, ότι τα επιτραπέζια παιχνίδια βελτιώνουν τη σκέψη και την ποιότητα ζωής όσο μεγαλώνουμε.

Για την ανακούφιση αυτών των συμπτωμάτων, η Dr. Homafar τονίζει τη σημασία της αυτοφροντίδας, όπως ο επαρκής ύπνος, η διαχείριση του στρες, η προτεραιοποίηση της ψυχικής ευεξίας και η κοινωνική υποστήριξη.

Τα βασικά βήματα για την καθιέρωση μιας ρουτίνας αυτοφροντίδας

Τι σημαίνει αυτό για όσους δεν έχουν παιδιά;

Παρότι η μελέτη έδειξε ότι η ανατροφή πολλών παιδιών συνδέεται με υψηλότερα μακροπρόθεσμα γνωστικά οφέλη, η Orchard επισημαίνει ότι όσοι δεν έχουν παιδιά ή έχουν μόνο ένα παιδί δεν είναι απαραίτητα καταδικασμένοι σε χαμηλότερες γνωστικές ικανότητες αργότερα στη ζωή.

Υπάρχουν, στην πραγματικότητα, πολλοί τρόποι να δημιουργήσει κανείς διέγερση και πολυπλοκότητα στη ζωή του χωρίς να μεγαλώνει πολλά παιδιά.

«Για να κρατάμε τον εγκέφαλο υγιή καθώς μεγαλώνουμε, είναι σημαντικό να είμαστε κοινωνικά ενεργοί, να κινούμαστε και να προκαλούμε το μυαλό μας - και αυτά δεν αφορούν μόνο τους γονείς», λέει. Μελέτες δείχνουν ότι η άσκηση βελτιώνει τη σκέψη στους ηλικιωμένους ανεξάρτητα από το αρχικό επίπεδο νοητικής λειτουργίας.

Η Dr. Homafar προσθέτει ότι δραστηριότητες όπως η καθοδήγηση, η διδασκαλία, η φροντίδα συγγενών, οι στενές φιλίες, ο εθελοντισμός και ακόμη και η κατοχή κατοικίδιων μπορούν, όπως και η γονεϊκότητα, να εμπλουτίσουν και να διεγείρουν τον εγκέφαλο, ενθαρρύνοντας την επίλυση προβλημάτων και τη συνεχή μάθηση - συμβάλλοντας τελικά στη διατήρηση της εγκεφαλικής λειτουργίας.

Επιπλέον, εξηγεί ότι η γονεϊκότητα από μόνη της δεν αποτελεί εγγύηση απέναντι στη γνωστική έκπτωση. «Πολλοί άνθρωποι που αναπτύσσουν νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας έχουν υπάρξει γονείς», λέει. «Η υγεία του εγκεφάλου είναι ένα σύνθετο και πολυπαραγοντικό ζήτημα».

Η πρόληψη της άνοιας ξεκινά από την παιδική ηλικία, λένε οι ειδικοί

Συμπέρασμα

Τα αποτελέσματα της μελέτης είναι ενθαρρυντικά για όσους ενδιαφέρονται για την υγεία του εγκεφάλου, ωστόσο αφήνουν πολλά ερωτήματα αναπάντητα.

Ο Glatt σημειώνει ότι η μελέτη δεν λαμβάνει υπόψη παράγοντες τρόπου ζωής, κοινωνικοοικονομικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες, οι οποίοι μπορεί να συμβάλλουν στα παρατηρούμενα αποτελέσματα. Επίσης, δεν διερευνά γιατί οι γονείς εμφάνισαν καλύτερη εγκεφαλική συνδεσιμότητα αργότερα στη ζωή.

Παρόλα αυτά, τα ευρήματα είναι σημαντικά. Η Dr. Homafar τονίζει ότι μελλοντικές μελέτες είναι απαραίτητες για να κατανοήσουμε καλύτερα πώς η γονεϊκότητα επηρεάζει τον εγκέφαλο. «Η κατανόηση αυτών των λεπτομερειών μπορεί να δώσει πολύτιμες πληροφορίες για την υγεία του εγκεφάλου και τρόπους να διατηρούμε τη νοητική λειτουργία», λέει.

^{πηγή: parents.com}