Γιατί τα παιδιά λένε ψέματα - και οι καλύτεροι τρόποι να αντιδράσετε σε κάθε ηλικία

Είναι συνηθισμένο τα παιδιά να λένε μικρά ψέματα - μάλιστα, έρευνες δείχνουν ότι παιδιά μόλις 24 μηνών μπορεί να αρχίσουν να λένε ψέματα. Ενδιαφέρον είναι ότι η συχνότητα της ανειλικρίνειας συχνά αυξάνεται όσο αναπτύσσονται οι γνωστικές τους δεξιότητες. «Όλα τα παιδιά λένε ψέματα κατά καιρούς», λέει ο κλινικός ψυχολόγος Richard Gallagher, PhD, διευθυντής του Parenting Institute στο Child Study Center του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης. «Στην πραγματικότητα, είναι ένα φυσιολογικό μέρος της ανάπτυξής τους».

Γιατί τα παιδιά λένε ψέματα; Πώς πρέπει να αντιδράσετε

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι οι γονείς πρέπει να αγνοούν τη συμπεριφορά αυτή. «Οι γονείς οφείλουν να διδάσκουν την ειλικρίνεια» , λέει ο Joseph Di Prisco, PhD, συν-συγγραφέας του βιβλίου Right From Wrong: Instilling a Sense of Integrity in Your Child. «Όταν πιάνετε το παιδί σας να λέει ψέματα, δείτε το ως μια ευκαιρία να μιλήσετε για το γιατί είναι σημαντικό να λέμε την αλήθεια».

Για να διδάξετε την ειλικρίνεια, βοηθά να κατανοήσετε γιατί τα παιδιά λένε ψέματα και πώς αυτοί οι λόγοι αλλάζουν όσο μεγαλώνουν. Ο οδηγός μας σας δίνει τις καλύτερες στρατηγικές για να διαχειριστείτε το ψέμα και την εξαπάτηση σε κάθε στάδιο, καθώς και έξυπνους τρόπους να διδάξετε στο παιδί σας την αξία της ειλικρίνειας.

Πώς να μεγαλώσετε ένα ειλικρινές παιδί + 6 άλλες αξίες που πρέπει να του διδάξετε μέχρι τα 10

Όταν τα νήπια και τα παιδιά προσχολικής ηλικίας λένε ψέματα

Για τα νήπια και τα παιδιά προσχολικής ηλικίας, το ψέμα δεν γίνεται επίτηδες. Είναι ακόμη πολύ μικρά για να καταλάβουν τι σημαίνει πραγματικά το ψέμα. Συχνά λένε υπερβολές ή φτιάχνουν ιστορίες, όχι για να κοροϊδέψουν, αλλά γιατί έχουν έντονη φαντασία. Αυτά που λένε είναι παιχνίδι και φαντασία, όχι συνειδητό ψέμα.

Επιπλέον, τα παιδιά 3 και 4 ετών δυσκολεύονται να διακρίνουν τη φαντασία από την πραγματικότητα. «Αναπτυξιακά, δεν είναι αρκετά ώριμα ώστε να καταλάβουν ότι κάτι δεν είναι αληθινό απλώς και μόνο επειδή το θέλουν», εξηγεί ο Dr. Gallagher.

Γι’ αυτό το παιδί σας μπορεί να κάθεται κρατώντας ένα άδειο ποτήρι, με το γάλα να στάζει στα πόδια του, και να επιμένει ότι το έχυσε ένα τέρας. Στην πραγματικότητα, αυτό που εννοεί είναι ότι εύχεται να μην είχε χύσει το γάλα, ειδικά αφού βλέπει ότι είστε αναστατωμένοι.

Τα πιο συνηθισμένα παιδικά ψέματα και πώς να τα αντιμετωπίσετε

Τι να κάνετε

Πρώτα απ’ όλα, μην υπερβάλλετε στην αντίδρασή σας. Ο θυμός μπορεί να βάλει το παιδί σε αμυντική θέση και να αυξήσει την πιθανότητα να συνεχίσει να λέει ψέματα για να αποφύγει την επίρριψη ευθυνών. Αντ’ αυτού, επικεντρωθείτε στο γεγονός. Πείτε ήρεμα: «Βλέπω ότι το γάλα χύθηκε», και μετά προτείνετε μια λύση: «Ας πάρουμε χαρτί κουζίνας και ας το καθαρίσουμε μαζί».

Αν το παιδί πλάθει μια υπερβολική ιστορία, δοκιμάστε να το αμφισβητήσετε με παιχνιδιάρικο τρόπο. Μπορείτε να ρωτήσετε: «Αυτή είναι αληθινή ιστορία ή φανταστική;» Πιθανότατα, το παιδί θα παραδεχτεί ότι την επινόησε και θα γελάσετε μαζί.

Πώς θα μάθετε στα παιδιά σας να λένε την αλήθεια, χωρίς να φοβούνται;

Όταν παιδιά 5–7 ετών λένε ψέματα

Τα παιδιά των πρώτων σχολικών χρόνων συχνά λένε ψέματα για να αποφύγουν την ευθύνη ή την τιμωρία. Μπορεί επίσης να λένε ψέματα για να πετύχουν αυτό που θέλουν - όπως να κοιμηθούν πιο αργά ή να δουν το αγαπημένο τους παιδικό στην τηλεόραση, λέει ο Dr. Di Prisco.

Για παράδειγμα, αν το παιδί σας πιστεύει ότι θα θυμώσετε επειδή δεν διάβασε την ορθογραφία του, μπορεί να πει ψέματα για το πώς τα πήγε στο τεστ. Καθώς οι φιλίες αποκτούν μεγαλύτερη σημασία, ένα παιδί που νιώθει παραμελημένο μπορεί να δημιουργεί φανταστικές ιστορίες για να ενισχύσει την εικόνα του.

Τι να κάνετε

Προσπαθήστε να δείτε γιατί το παιδί λέει ψέματα. Σκεφτείτε πώς αντιδράτε όταν κάνει λάθος. Μήπως περιμένετε πολλά ή είστε πολύ αυστηροί; Αν νιώθει άγχος, μπορεί να λέει ψέματα για να αποφύγει την τιμωρία.

Καθησυχάστε το παιδί, δείχνοντας ότι καταλαβαίνετε πώς νιώθει. Πείτε του ότι είναι φυσιολογικό να φοβάται ή να ντρέπεται όταν κάνει λάθος και θυμίστε του πως όλοι κάνουμε λάθη. Διαβεβαιώστε το ότι το αγαπάτε ό,τι κι αν γίνει και ότι η αλήθεια είναι πάντα η καλύτερη επιλογή, ακόμα κι όταν είναι δύσκολη.

Τα παιδιά του Φεβρουαρίου είναι ενθουσιώδη, δεν λένε ψέματα και αγαπούν τις τέχνες

Αν το παιδί φέρει στο σπίτι κάτι που δεν αναγνωρίζετε, μην το πιέσετε να ομολογήσει. Κάντε ένα ήρεμο σχόλιο και εξηγήστε απλά ότι δεν παίρνουμε πράγματα χωρίς άδεια. Μετά βοηθήστε το να βρει λύση, όπως να ζητήσει συγγνώμη και να το επιστρέψει.

Αποφύγετε τις υπερβολικές τιμωρίες. Αν το παιδί πει ένα μικρό ψέμα, μια απλή υπενθύμιση του τι περιμένετε από εκείνο είναι συχνά πιο αποτελεσματική από μια αυστηρή τιμωρία.

Όταν παιδιά 8 ετών (και μεγαλύτερα) λένε ψέματα

Σε αυτή την ηλικία, τα ψέματα είναι πιο συνειδητά. Το παιδί μπορεί να «ξεχάσει» να σας πει κάτι ή να κρύψει λεπτομέρειες, όπως να πει ότι δεν έχει μαθήματα ενώ έχει διαγώνισμα. Οι φίλοι και το πώς το βλέπουν οι άλλοι παίζουν μεγάλο ρόλο, οπότε μπορεί να πει ψέματα για να εντυπωσιάσει ή για να νιώσει πιο ανεξάρτητο.

Τι να κάνετε

Όταν καταλαβαίνετε ότι το παιδί δεν λέει την αλήθεια, πείτε κάτι απλό όπως: «Αυτό δεν μου ακούγεται σωστό. Θέλεις να το ξανασκεφτείς και να το πούμε από την αρχή;»

6 πράγματα που πρέπει να αφήνουμε να κάνουν τα παιδιά μας

Μην κάνετε κηρύγματα. Το παιδί θα πει πιο εύκολα την αλήθεια αν μείνετε ήρεμοι και αποφύγετε τον σαρκασμό. Όταν πει την αλήθεια, αναγνωρίστε το και προχωρήστε.

Αν το παιδί σας λέει ψέματα στους φίλους του, μην το εκθέσετε μπροστά τους. Περιμένετε να μείνετε μόνοι και εξηγήστε ήρεμα ότι δεν χρειάζεται να λέει ψέματα για να εντυπωσιάσει - οι αληθινοί φίλοι το αγαπούν όπως είναι. Όπως λέει ο Dr. Di Prisco, οι φίλοι συνήθως θα αμφισβητήσουν τα ψέματα πριν το κάνετε εσείς.

Τέλος, θυμηθείτε ότι το παιδί χρειάζεται ιδιωτικότητα και χώρο για να κάνει λάθη. Αν ελέγχετε κάθε μήνυμα ή τηλεφώνημα, μπορεί να λέει ψέματα για να προστατεύσει τον χώρο του. Το πιο σημαντικό είναι να έχετε ένα υποστηρικτικό και ανοιχτό οικογενειακό περιβάλλον. Αν ξέρει ότι μπορεί να σας μιλήσει για οτιδήποτε, είναι πολύ λιγότερο πιθανό να πει ψέματα.

3 συμβουλές για να μεγαλώσετε ένα ειλικρινές παιδί

Είτε το παιδί σας είναι μικρό είτε στο δημοτικό, αυτές οι συμβουλές βοηθούν να γίνει πιο ειλικρινές με τον καιρό.

Δώστε το παράδειγμα

Τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερο από αυτά που βλέπουν παρά από αυτά που ακούν. Δείξτε τους το σωστό παράδειγμα: παραδεχτείτε τα λάθη σας και μην προσποιείστε για να τα αποφύγετε. Με αυτόν τον τρόπο καταλαβαίνουν πώς θέλετε να συμπεριφέρονται.

Μοιραστείτε τα συναισθήματά σας

Να είστε ειλικρινείς για τα συναισθήματά σας. Αν είστε λυπημένοι ή ανήσυχοι, μην λέτε «είμαι καλά». Τα παιδιά πρέπει να καταλάβουν ότι δεν είναι σωστό να καταπιέζουμε τα αρνητικά συναισθήματα.

Ενισχύστε την αυτοεκτίμηση του παιδιού σας: τα παιδιά με αυτοπεποίθηση λένε λιγότερα ψέματα. Περάστε χρόνο μαζί τους, ενθαρρύνετέ τα να δοκιμάσουν νέα χόμπι και γιορτάστε τα επιτεύγματά τους.

Τα πιο απολαυστικά ψέματα που λένε οι γονείς στα παιδιά και δεν το μετανιώνουν ποτέ

Διδάξτε τους τα «αθώα» ψέματα

Τα λεγόμενα «αθώα ψέματα» είναι αποδεκτά σε κάποιο βαθμό, αλλά τα μικρά παιδιά δεν τα καταλαβαίνουν και βλέπουν γρήγορα την υποκρισία. Όπως λέει ο Dr. Gallagher: «Αν λέτε “Σε αυτή την οικογένεια δεν λέμε ποτέ ψέματα!” αλλά μετά ζητάτε από ένα παιδί 4 ετών να πει “Πες στη θεία Σούζι ότι σου άρεσε το δώρο”, θα μπερδευτεί».

Στα 6-7 χρόνια, όμως, τα παιδιά μπορούν να καταλάβουν ότι μερικές φορές μια μικρή παραποίηση της αλήθειας μπορεί να προστατεύσει τα συναισθήματα κάποιου. Δείξτε τους πώς να είναι ευγενικά αλλά ειλικρινή: αν δεν ενθουσιάστηκαν με ένα δώρο, μπορούν να πουν απλά «Ευχαριστώ που με σκέφτηκες».

Πότε να ζητήσετε επαγγελματική βοήθεια

Ένα ψεματάκι πού και πού δεν είναι σοβαρό, αλλά αν το παιδί σας αναπτύξει τη συνήθεια του ψέματος, μπορεί να υποδηλώνει βαθύτερο πρόβλημα. Αν παρατηρήσετε κάποια από τα παρακάτω προειδοποιητικά σημάδια, συμβουλευτείτε τον παιδίατρό σας, τον σχολικό σύμβουλο ή έναν παιδοψυχολόγο:

• Συχνά ψέματα στο σπίτι, στο σχολείο ή με φίλους
• Άρνηση να παραδεχτεί τα ψέματα ή να αναλάβει ευθύνη
• Άλλες προβληματικές συμπεριφορές, όπως κλοπή ή εκφοβισμός
• Έλλειψη λύπης ή ενοχής όταν αποκαλύπτεται ένα ψέμα

^{πηγή: parents.com}