Αρετή Μούρκα: Το μήνυμα για τα κορίτσια που ονειρεύονται να ακολουθήσουν τον δρόμο της επιστήμης

Η Δρ. Αρετή Μούρκα, φυσικός και Documentation Manager & Business Development Support στην OHB Hellas, μιλά στο Mothersblog.gr για τη διαδρομή της στον κόσμο της Φυσικής και της Διαστημικής επιστήμης. Ως μέντορας και ενεργό μέλος του οργανισμού Greek Women in STEM, μοιράζεται τις προκλήσεις που έχει αντιμετωπίσει, τη σημασία της παρουσίας των γυναικών στις επιστήμες STEM, αλλά και το μήνυμα που θέλει να στείλει στα κορίτσια που ονειρεύονται να ακολουθήσουν τον δρόμο της επιστήμης. Παράλληλα, εργάζεται στην OHB Hellas, θυγατρική του ευρωπαϊκού ομίλου διαστημικών συστημάτων OHB SE, συμμετέχοντας στην επόμενη μεγάλη ευρωπαϊκή επιστημονική αποστολή LISA, η οποία θα μελετήσει τα βαρυτικά κύματα και αναμένεται να εκτοξευθεί το 2035.

Ερ. Τι σας ενέπνευσε να ασχοληθείτε με τη διαστημική επιστήμη και τις θετικές επιστήμες γενικότερα; Υπήρξε κάποιο πρότυπο ή γεγονός που σας καθοδήγησε;

Α.Μ. Η ενασχόληση μου με την Φυσική και έπειτα με τον τομέα της διαστημικής δεν ήταν τυχαία. Με ενέπνευσε βαθιά ο πατέρας μου, ο οποίος με ενθάρρυνε από μικρή ηλικία να αναρωτιέμαι για το πώς λειτουργεί ο κόσμος γύρω μας και να αναζητώ απαντήσεις μέσα από τη γνώση. Παράλληλα, μία καθηγήτρια μου καλλιέργησε ακόμη περισσότερο το ενδιαφέρον μου για το μάθημα, μεταδίδοντας μου τον ενθουσιασμό και την αγάπη της για τη Φυσική. Χάρη στη στήριξη και στην καθοδήγηση τους, αποφάσισα να ασχοληθώ πιο ουσιαστικά με το συγκεκριμένο αντικείμενο.

Ελευθερία Παλκοπούλου: «Οι γυναίκες θέλουν να ασχοληθούν με την επιστήμη κι έχουν την ικανότητα...»

Ερ. Ποιες δυσκολίες συναντήσατε ως γυναίκα σε έναν χώρο που παραδοσιακά κυριαρχείται από άνδρες; Πώς τις αντιμετωπίσατε;

Α.Μ. Η πορεία μιας γυναίκας στον χώρο της επιστήμης συχνά συνοδεύεται από προκλήσεις που δεν είναι πάντα ορατές. Παρόλο που έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς την ισότητα εξακολουθούν να υπάρχουν στερεότυπα που συνδέουν τις θετικές επιστήμες με τους άντρες, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την αυτοπεποίθηση και τις ευκαιρίες των γυναικών. Συχνά χρειάστηκε να αποδεικνύω διαρκώς την αξία και τις ικανότητες μου σε ένα περιβάλλον που παραμένει ανταγωνιστικό και απαιτητικό. Παράλληλα, ο περιορισμένος αριθμός γυναικών σε ορισμένους επιστημονικούς κλάδους μπορεί να δημιουργήσει ανταγωνισμό μεταξύ τους και το έχω βιώσει. Η ενίσχυση της συνεργασίας, της αλληλοϋποστήριξης και της δημιουργίας γυναικείων προτύπων μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αλλαγή αυτής της πραγματικότητας και γι' αυτό χαίρομαι πολύ που συμμετέχω στην κοινότητα των Greek Women in Stem!

Ερ. Τι θα λέγατε σε νεαρά κορίτσια που ονειρεύονται να ακολουθήσουν καριέρα στην επιστήμη ή τη διαστημική τεχνολογία;

Α.Μ. Θα ήθελα να παροτρύνω κάθε κορίτσι που αγαπά τη γνώση και την αναζήτηση να μη φοβηθεί να ασχοληθεί με την επιστήμη ή τη διαστημική τεχνολογία. Οι επιστήμες δεν έχουν φύλο, έχουν περιέργεια, επιμονή και πάθος. Αν σε συναρπάζει να ανακαλύπτεις πώς λειτουργεί ο κόσμος, να λύνεις προβλήματα και να θέτεις ερωτήματα, τότε η επιστήμη είναι για σένα! Μην αφήσεις στερεότυπα ή προκαταλήψεις να σε αποθαρρύνουν. Κάθε μεγάλη αλλαγή ξεκινά όταν ακολουθείς το ενδιαφέρον και το όραμά σου. Η παρουσία περισσότερων γυναικών στην επιστήμη δεν είναι ζήτημα ισότητας, είναι ζήτημα προόδου και εξέλιξης. Η επιστήμη χρειάζεται τη φωνή, τη σκέψη και τη δημιουργικότητά σου!

Ερ. Ποια είναι η πιο σημαντική δεξιότητα ή χαρακτηριστικό που χρειάζεται κανείς για να ξεχωρίσει στον τομέα σας;

Α.Μ. Θεωρώ πως η σημαντικότερη δεξιότητα είναι η αναλυτική σκέψη. Να «σπας» ενα σύνθετο πρόβλημα σε μικρότερα, διαχειρίσιμα μέρη και να το προσεγγίζεις μεθοδικά.

Γυναίκες που διέπρεψαν στον χώρο των επιστημών

Ερ. Πώς είναι να εργάζεστε σε διεθνή projects και να συνεργάζεστε με επιστήμονες από όλο τον κόσμο; Τι σας έχει μάθει αυτή η εμπειρία;

Α.Μ. Η συνεργασία σε ένα πανευρωπαϊκό project αποτελεί μια ιδιαίτερα απαιτητική αλλά και εξαιρετικά δημιουργική εμπειρία. Τα projects αυτά βασίζονται στη συνεισφορά επιστημόνων από διαφορετικές χώρες και επιστημονικά πεδία. Αυτό σημαίνει πως πέρα από τις τεχνικές γνώσεις είναι απαραίτητες η αποτελεσματική επικοινωνία, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα και η ικανότητα προσαρμογής. Θεωρώ ότι σε ένα διεθνές περιβάλλον η ανταλλαγή ιδεών και διαφορετικών προσεγγίσεων ενισχύει την καινοτομία και οδηγεί σε πιο ολοκληρωμένα αποτελέσματα. Παράλληλα, η τήρηση χρονοδιαγραμμάτων, η υπευθυνότητα και η σαφής κατανομή ρόλων είναι κρίσιμα στοιχεία για την επιτυχία ενός ερευνητικού έργου. Για μένα, η συμμετοχή σε ένα τέτοιο project δεν είναι μόνο μια επιστημονική πρόκληση, αλλά και ευκαιρία προσωπικής εξέλιξης, καθώς μαθαίνεις να λειτουργείς σε ένα πολυπολιτισμικό και υψηλών απαιτήσεων περιβάλλον.

Ερ. Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο επίτευγμα ή project στην καριέρα σας που σας κάνει ιδιαίτερα περήφανη;

Α.Μ. Το σημαντικότερο επίτευγμά μου μέχρι σήμερα είναι η ολοκλήρωση του διδακτορικού μου. Η διαδικασία αυτή αποτέλεσε μια απαιτητική αλλά ιδιαίτερα δημιουργική πορεία, που με δίδαξε επιμονή, πειθαρχία και βαθιά κατανόηση του αντικειμένου μου στη Φυσική . Το διδακτορικό μου δεν ήταν μόνο ένα ακαδημαϊκός στόχος, αλλά μια ουσιαστική προσωπική και επιστημονική κατάκτηση.

Οι γυναίκες εξακολουθούν να μην έχουν τη θέση που τους αναλογεί στην επιστημονική κοινότητα

Ερ. Πώς βλέπετε το μέλλον των γυναικών στη διαστημική επιστήμη και στις θετικές επιστήμες στην Ελλάδα; Τι αλλαγές θα θέλατε να δείτε τα επόμενα χρόνια;

Α.Μ. Πιστεύω πως το μέλλον των γυναικών στην επιστήμη είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρο, παρόλο που εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αυξανόμενη συμμετοχή γυναικών σε τομείς όπως η Φυσική και η Διαστημική, ενώ παράλληλα ενισχύονται οι πολιτικές ισότητας και η προβολή γυναικείων προτύπων. Αυτό δημιουργεί ένα πιο υποστηρικτικό περιβάλλον για τις νέες επιστήμονες. Πιστεύω ότι το μέλλον θα είναι πιο ισότιμο και πιο συμπεριληπτικό, γιατί η επιστήμη χρειάζεται όλες τις φωνές και θέλω να είμαι μέρος αυτής της αλλαγής. Θα ήθελα να δω ένα επιστημονικό περιβάλλον όπου η ισότητα δεν θα είναι στόχος, αλλά δεδομένο! Πιο συγκεκριμένα, θεωρώ σημαντικό να υπάρξει μεγαλύτερη εκπροσώπηση γυναικών σε θέσεις ευθύνης και λήψης αποφάσεων, ώστε οι νεότερες επιστήμονες να έχουν ορατά πρότυπα.

Ερ. Πώς μπορεί η κοινωνία να υποστηρίξει καλύτερα τα κορίτσια και τις γυναίκες που θέλουν να ασχοληθούν με την επιστήμη;

Α.Μ. Πιστεύω ότι η υποστήριξη πρέπει να ξεκινά από πολύ νωρίς, μέσα από την εκπαίδευση και την οικογένεια. Τα κορίτσια χρειάζεται να μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον όπου η περιέργεια και η ενασχόληση με τις θετικές επιστήμες θεωρούνται εξίσου φυσικές επιλογές για όλα τα παιδιά, χωρίς στερεότυπα. Σημαντικό ρόλο μπορούν να παίξουν τα σχολεία και τα πανεπιστήμια, για παράδειγμα μέσα από προγράμματα καθοδήγησης (mentoring), εργαστήρια, διαγωνισμούς και ευκαιρίες πρακτικής εμπειρίας.

Ερ. Τι περιμένετε από αυτή την χρονιά;

Α.Μ. Ας δανειστώ την φράση του Ελύτη «αυτό που περιμένω από τη νέα αυτή χρονιά.. μια ρυτίδα περισσότερο στο μέτωπο, μια ρυτίδα λιγότερο στην ψυχή!» Να είμαστε όλοι δυνατοί με υγεία!

Έρευνα:Τα κορίτσια ενδιαφέρονται για επαγγέλματα STEM, αλλά δεν είναι σίγουρα αν είναι αρκετά έξυπνα