Η αποφυγή της γλουτένης μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια βάρους αλλά όχι για τον λόγο που νομίζετε

Όταν ο Matt Damon απέδωσε πρόσφατα την απώλεια βάρους του στη διατροφή χωρίς γλουτένη, άνοιξε ξανά μια γνώριμη συζήτηση γύρω από τη συγκεκριμένη διατροφική επιλογή.

Ωστόσο, η επιστήμη της απώλειας βάρους είναι πολύ πιο σύνθετη από την απλή αφαίρεση ενός και μόνο συστατικού.

Δυσανεξία στη γλουτένη: Τα ένοχα συμπτώματα

Κοιλιοκάκη ή ευαισθησία στη γλουτένη

Η γλουτένη είναι μια φυσική πρωτεΐνη που βρίσκεται σε δημητριακά όπως το σιτάρι, το κριθάρι και η σίκαλη και καταναλώνεται καθημερινά μέσω τροφών όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά και τα δημητριακά πρωινού. Για τους περισσότερους ανθρώπους, δεν προκαλεί κανένα πρόβλημα υγείας.

Για όσους όμως πάσχουν από κοιλιοκάκη – περίπου το 1% του πληθυσμού – η αποφυγή της γλουτένης είναι απολύτως απαραίτητη. Πρόκειται για αυτοάνοση πάθηση, κατά την οποία η κατανάλωση γλουτένης προκαλεί βλάβη στο λεπτό έντερο και εμποδίζει τη σωστή απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. Υπάρχει επίσης η μη κοιλιοκακική ευαισθησία στη γλουτένη, που συνδέεται με συμπτώματα όπως φούσκωμα και καούρες, αλλά και με εξωεντερικά προβλήματα, όπως πονοκεφάλους και δερματικά εξανθήματα.

Παρότι ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αναφέρουν τέτοια συμπτώματα, η ευαισθησία στη γλουτένη παραμένει αμφιλεγόμενο θέμα όσον αφορά τα αίτια και τη διαχείρισή της. Προς το παρόν, η μόνη συνιστώμενη προσέγγιση είναι η υιοθέτηση διατροφής χωρίς γλουτένη.

Κοιλιοκάκη vs. Δυσανεξία στη γλουτένη: Ποια είναι η διαφορά;

Για όλους τους υπόλοιπους, όμως - όσους δεν έχουν κοιλιοκάκη ή ευαισθησία στη γλουτένη – ο αποκλεισμός της μπορεί να είναι περιττός ή ακόμη και προβληματικός. Τρόφιμα που περιέχουν γλουτένη, όπως το ψωμί και τα ζυμαρικά, δεν προσφέρουν μόνο υδατάνθρακες, αλλά αποτελούν και σημαντικές πηγές φυτικών ινών και βιταμινών του συμπλέγματος Β. Η αφαίρεσή τους από τη διατροφή μπορεί να οδηγήσει σε ελλείψεις θρεπτικών συστατικών.

Παρόλα αυτά, η αγορά των προϊόντων χωρίς γλουτένη συνεχίζει να αναπτύσσεται ραγδαία, με προβλέψεις που δείχνουν ότι θα φτάσει τα 13,7 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2030. Δεδομένου ότι ο διάσημος ηθοποιός δεν ανέφερε κάποιο ιατρικό λόγο για την αλλαγή στη διατροφή του, η απώλεια βάρους του πιθανότατα οφείλεται στη συνολική αλλαγή των διατροφικών του συνηθειών και όχι στη γλουτένη αυτή καθαυτή.

Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nutrients δεν έδειξε σημαντικές διαφορές στο σωματικό βάρος ή το ποσοστό λίπους μεταξύ υγιών ενηλίκων που ακολουθούσαν διατροφή με ή χωρίς γλουτένη.

Διατροφή χωρίς γλουτένη: Τι πρέπει να προσέχετε (εικόνες)

Μηχανισμός, όχι… μαγεία

Η απώλεια βάρους που παρατηρείται συχνά σε διατροφή χωρίς γλουτένη εξηγείται περισσότερο από πρακτικούς μηχανισμούς παρά από κάποιο «μαγικό» αποτέλεσμα. Η γλουτένη υπάρχει σε πολλά θερμιδικά πλούσια τρόφιμα, όπως πίτσες, fast food και ζυμαρικά. Όταν αυτά κόβονται ...μαχαίρι περιορίζεται αυτόματα η πρόσληψη υδατανθράκων.

Η μείωση των υδατανθράκων οδηγεί σε πτώση των αποθεμάτων γλυκογόνου στον οργανισμό. Καθώς το γλυκογόνο συγκρατεί νερό, η μείωσή του προκαλεί και απώλεια υγρών, δημιουργώντας την αίσθηση γρήγορης απώλειας βάρους – κυρίως νερού και όχι λίπους. Αυτό εξηγεί γιατί τα πρώτα αποτελέσματα σε κάθε νέα δίαιτα εμφανίζονται τόσο γρήγορα.

Παράλληλα, όσοι ακολουθούν διατροφή χωρίς γλουτένη συχνά στρέφονται σε πιο απλά, φυσικά τρόφιμα, γεγονός που οδηγεί σε συνολική μείωση θερμίδων. Μια μικρή πιλοτική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Frontiers of Sports and Active Living έδειξε απώλεια βάρους μετά από έξι εβδομάδες διατροφής χωρίς γλουτένη, όμως τα αποτελέσματα αποδόθηκαν κυρίως στο θερμιδικό έλλειμμα και στην απώλεια υγρών, όχι σε κάποιο μεταβολικό πλεονέκτημα.

Ένας ακόμη παράγοντας είναι τα φρουκτάνια – ζυμώσιμα σάκχαρα που περιέχονται στο σιτάρι και προκαλούν φούσκωμα και δυσφορία σε ορισμένα άτομα. Όταν απομακρύνονται, η κοιλιά φαίνεται πιο επίπεδη, κάτι που συχνά συγχέεται με απώλεια λίπους.

Δίαιτα χωρίς γλουτένη: Διατροφικό πλάνο μίας εβδομάδας για απώλεια βάρους

Μπορεί η γλουτένη να έχει και οφέλη;

Η υιοθέτηση διατροφής χωρίς γλουτένη και χωρίς ιατρική σύσταση ενδέχεται να αυξήσει ορισμένους κινδύνους για την υγεία. Μεγάλη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο BMJ έδειξε ότι η υψηλότερη κατανάλωση γλουτένης σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων. Αντίστοιχα, άλλες έρευνες έχουν συνδέσει τη χαμηλή πρόσληψη γλουτένης με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.

Ο λόγος πιθανότατα κρύβεται στα επεξεργασμένα προϊόντα χωρίς γλουτένη. Για να διατηρηθούν η γεύση και η υφή, οι εταιρείες συχνά προσθέτουν περισσότερα λιπαρά, ζάχαρη και άλλα πρόσθετα. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα προϊόντα αυτά περιέχουν λιγότερη πρωτεΐνη και φυτικές ίνες, αλλά περισσότερα κορεσμένα λιπαρά και σάκχαρα σε σύγκριση με τα συμβατικά.

Πέντε συνταγές χωρίς γλουτένη που θα κάνουν την κοιλιά σας επίπεδη

Έτσι, ενώ πολλοί πιστεύουν ότι η διατροφή χωρίς γλουτένη προκαλεί απώλεια βάρους, η πραγματικότητα είναι συνήθως διαφορετική. Οι αλλαγές στη δομή και τη σύνθεση της διατροφής, σε συνδυασμό με τροποποιήσεις στη συμπεριφορά, είναι συνήθως ο πραγματικός λόγος.