Έλεγχος γονιμότητας στη γυναίκα και τον άνδρα: Τι είδους εξετάσεις πρέπει να κάνουν

  • Πώς γίνεται η γονιμοποίηση;
  • Το σπέρμα του άνδρα περιέχει σπερματοζωάρια ικανά να γονιμοποιήσουν τον ωάριο;
  • Η κοιλότητα της μήτρας έχει τις προϋποθέσεις να «φιλοξενήσει» το αναπτυσσόμενο έμβρυο;
Μενέλαος Λυγνός
Έλεγχος γονιμότητας στη γυναίκα και τον άνδρα: Τι είδους εξετάσεις πρέπει να κάνουν

Πώς γίνεται η γονιμοποίηση;

Πριν αναφερθούμε σε αυτές καθαυτές τις εξετάσεις ελέγχου της γονιμότητας, στις οποίες συστήνουμε να υποβληθούν υπογόνιμα ζευγάρια χρήσιμο είναι να ανατρέξουμε στη διαδικασία της γονιμοποίησης.

Περί τα μέσα του κύκλου απελευθερώνεται δια της ωοθυλακιορρηξίας ένα (συνήθως) ωάριο από τις ωοθήκες της γυναίκας και εισέρχεται στις σάλπιγγες. Η απελευθέρωση του ωαρίου καθορίζει και το πότε η γυναίκα βρίσκεται στις λεγόμενες «γόνιμες ημέρες» της.

Αν εκεί «συναντηθεί» με ζωντανά σπερματοζωάρια, τότε ενώνεται με ένα από αυτά και επιτυγχάνεται η γονιμοποίησή του (βλ. εικόνα). Αν όμως η «συνάντηση» αυτή δεν λάβει χώρα εντός 12 έως 24 το πολύ ωρών, τότε το ωάριο εκφυλίζεται και χάνεται.

gonimotita1

Επί επίτευξης γονιμοποίησης του ωαρίου από σπερματοζωάριο, το κύτταρο, που δημιουργείται (ονομάζεται «ζυγωτό») αρχίζει να «ταξιδεύει» μέσω των σαλπίγγων προς την κοιλότητα της μήτρας, ενώ ταυτοχρόνως διαιρείται σε περισσότερα κύτταρα. Φθάνοντας στη κοιλότητα εμφυτεύεται στο τοίχωμά της και αρχίζει η κύηση.

Εκ της σύντομης αυτής περιγραφής μπορούμε να εξάγουμε συμπεράσματα σχετικά με το τι αναζητούμε δια των εξετάσεων της γονιμότητας. Συγκεκριμένα, θέτουμε τα εξής ερωτήματα:

• οι ωοθήκες λειτουργούν επαρκώς;
• το σπέρμα του άνδρα περιέχει σπερματοζωάρια ικανά να γονιμοποιήσουν τον ωάριο;
• η διαδρομή, που πρέπει να διανυθεί από τα σπερματοζωάρια έχει εμπόδια;
• η κοιλότητα της μήτρας έχει τις προϋποθέσεις να «φιλοξενήσει» το αναπτυσσόμενο έμβρυο;

Το σπέρμα του άνδρα περιέχει σπερματοζωάρια ικανά να γονιμοποιήσουν τον ωάριο;

Η βασική εξέταση, με την οποία ελέγχεται η «ποιότητα» του σπέρματος είναι το σπερμοδιάγραμμα.

Ο άνδρας καλείται να δώσει δείγμα του σπέρματός του μετά από 3 με 4 ημέρες πλήρους αποχής (χωρίς καθόλου εκσπερμάτωση δηλαδή), το οποίο εξετάζεται από τους ειδικούς κυρίως ως προς τις ακόλουθες παραμέτρους:

  • το αριθμό (ποια είναι η συγκέντρωση των σπερματοζωαρίων;)
  • τη μορφολογία (ποιο είναι το ποσοστό των σπερματοζωαρίων με ανωμαλίες στη μορφολογία του;)
  • την κινητικότητα (ποιο είναι το ποσοστό των σπερματοζωαρίων, που κινούνται ικανοποιητικά;)

Άλλες παράμετροι, που αξιολογούνται είναι η ποσότητα του σπέρματος, αλλά και η οξύτητά του.

Η διαδρομή, που πρέπει να διανυθεί από τα σπερματοζωάρια έχει εμπόδια;

Το βασικό εμπόδιο, που τα σπερματοζωάρια ενδέχεται να αντιμετωπίσουν κατά το «ταξίδι» τους προς το σπερματοζωάριο, είναι οι σάλπιγγες.

Η κοιλότητα της μήτρας, όπως απεικονίζεται παρακάτω, είναι στην πραγματικότητα ένα «ανάποδο» ισοσκελές τρίγωνο. Η κορυφή του τριγώνου αυτού είναι στραμμένη προς τον κόλπο, με τον οποίο συνδέεται δια του τραχηλικού στομίου.

gonimotita3

Οι δύο ανώτερες γωνίες ονομάζονται κέρατα της μήτρας. Έτσι έχουμε δύο κέρατα της μήτρας: το δεξί και το αριστερό. Οι σάλπιγγες είναι κατ’ ουσίαν δύο λεπτοί σωλήνες, που εντοπίζονται εκατέρωθεν της μήτρας. Έτσι έχουμε τη δεξιά και την αριστερή σάλπιγγα.

Ας παρατηρήσουμε από κοντά τη δεξιά σάλπιγγα (βλ. εικόνα ). Φυσικά ό,τι δούμε εδώ ισχύει και για την αριστερή:

gonimotita02

Το ένα άνοιγμα της δεξιάς σάλπιγγας εντοπίζεται στην κορυφή του δεξιού κέρατος της μήτρας και ονομάζεται μητριαίο σαλπιγγικό στόμιο, ενώ το άλλο άνοιγμά της είναι ελεύθερο μέσα στην κοιλιά, ονομάζεται κοιλιακό σαλπιγγικό στόμιο και κατά κανόνα εντοπίζεται κοντά δεξιά ωοθήκη.

Η σάλπιγγα είναι ένας λεπτός σωλήνας με μήκος, που κυμαίνεται από τα 10 εκατοστά μέχρι τα 14 εκατοστά. Η εξωτερική διάμετρος του σωλήνα αυτού είναι περίπου 1 εκατοστό. Η διάμετρος του αυλού του σωλήνα (δηλαδή του «ανοίγματος») είναι περίπου 1,5 χιλιοστά στην περιοχή του σαλπιγγικού στομίου, που εντοπίζεται στο κέρας της μήτρας και 3 χιλιοστά στο κοιλιακό στόμιο. Πρόκειται δηλαδή για ένα λεπτό σωλήνα.

Προϋπόθεση της επιτυχούς «συνάντησης» του ωαρίου με το σπερματοζωάριο είναι η διαβατότητα των σαλπίγγων (δηλαδή το να είναι οι σάλπιγγες «ανοικτές»). Αν οι σάλπιγγες είναι μη διαβατές («βουλωμένες»), τότε η συνάντηση αυτή (τουλάχιστον από τη μη διαβατή σάλπιγγα) είναι πρακτικά αδύνατη.

Η κατ’ εξοχήν εξέταση, δια της οποίας διαπιστώνεται η διαβατότητα των σαλπίγγων είναι η υστεροσαλπιγγογραφία (ή απλά «σαλπιγγογραφία).

Η Σαλπιγγογραφία χρησιμοποιεί μία ακτινολογική μέθοδο, που ονομάζεται ακτινοσκόπηση. Η ακτινοσκόπηση βασίζεται στη χρήση Ακτινών – Χ, όπως και η κλασσική ακτινογραφία. Η μήτρα, όμως και οι σάλπιγγες δεν είναι «ορατές» με την απλή ακτινοσκόπηση ή ακτινογραφία. Προκειμένου να καταστούν ορατές απαιτείται η έγχυση εντός αυτών ενός υγρού, που περιέχει μία υδατοδιαλυτή (δηλαδή διαλύεται στο νερό) ουσία, η οποία «φαίνεται» στην ακτινογραφία, είναι – όπως λέμε – «ακτινοσκιερή».

Το διάλυμα αυτό «γεμίζει» την ενδομητρική κοιλότητα και εισέρχεται στις σάλπιγγες (αν αυτές είναι διαβατές) και στη συνέχεια «αδειάζει» μέσα στην κοιλιά, από όπου απορροφάται από τον οργανισμό και απεκκρίνεται, χωρίς να δημιουργήσει προβλήματα. Έτσι κατά την ακτινοσκόπηση «απεικονίζεται» τόσο η μορφή της ενδομητρικής κοιλότητας, όσο και οι σάλπιγγες.

Στην παρακάτω εικόνα φαίνεται μία Υστεροσαλπιγγογραφία, στην οποία αμφότερες οι σάλπιγγες είναι διαβατές. Στην εικόνα αυτή διαγράφεται καθαρά η ενδομητρική κοιλότητα, η δεξιά και η αριστερή σάλπιγγα, ενώ εντοπίζεται και ελεύθερο ακτινοσκιερό διάλυμα μέσα στην κοιλιά. Αυτή είναι μία «φυσιολογική» Υστεροσαλπιγγογραφία.

gonimotita4

Με την Υστεροσαλπιγγογραφία εξάλλου είναι δυνατόν να εντοπισθεί ενδεχόμενη υδροσάλπιγγα. Η κλινική αυτή κατάσταση χαρακτηρίζεται από τη συλλογή υγρού εντός μίας ή αμφοτέρων των σαλπίγγων, λόγω απόφραξης του κοιλιακού στομίου.

Η συλλογή υγρού εντός της σάλπιγγας έχει ως αποτέλεσμα αυτή να λάβει χαρακτηριστική μορφή, η οποία μοιάζει με λουκάνικο. Στην παρακάτω εικόνα βλέπουμε την εκδήλωση υδροσάλπιγγας στη δεξιά σάλπιγγα, όπου φαίνεται η χαρακτηριστική διαφορά στη διάμετρο της σάλπιγγας αυτής σε σύγκριση με την αριστερή.

gonimotita5

Επί μη φυσιολογικής υστεροσαλπιγγογραφίας ενδεχομένως να γίνει σύσταση για υποβολή της γυναίκας σε λαπαροσκόπηση, ώστε να γίνει περαιτέρω διερεύνηση των αιτίων υπογονιμότητας.

Η κοιλότητα της μήτρας έχει τις προϋποθέσεις να «φιλοξενήσει» το αναπτυσσόμενο έμβρυο;

Δια της υστεροσαλπιγγογραφίας λαμβάνονται στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της ενδομητρικής κοιλότητας.

Εντούτοις, η καταλληλότερη εξέταση για την εξέταση της ενδομητρικής κοιλότητας είναι η υστεροσκόπηση.

Στα πλαίσια της επέμβασης αυτής ο ιατρός δια του τραχήλου της μήτρας εισάγει εντός της ενδομητρικής κοιλότητας ειδική κάμερα (βλ. εικόνα), η οποία μεταδίδει την εικόνα σε οθόνη υψηλής ευκρίνειας.

gonimotita6

Έτσι είμαστε σε θέση να εντοπίσουμε εντός της μήτρας μορφώματα, που θα μπορούσαν να παρεμποδίσουν τη γονιμότητα όπως:

Κατά τη διάρκεια της επέμβασης αφαιρούνται τα μορφώματα αυτά και έτσι αυξάνονται σημαντικά οι πιθανότητες εγκυμοσύνης.

Δείτε ΕΔΩ πότε είναι οι γόνιμες ημέρες σας!

Δρ ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΚΩΝ. ΛΥΓΝΟΣ, MSc, PhD
ΜΑΙΕΥΤΗΡ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ
Master of Science University College London
Διδάκτωρ Μαιευτικής Γυναικολογίας
www.eleftheia.gr

DPG Network
Δείτε επίσης