Αν νιώθεις κολλημένη στο «mom mode» και σου λείπει αυτή που ήσουν πριν, διάβασε αυτό

Οι προσδοκίες μου για την άδεια μητρότητας μετά τη γέννηση του πρώτου μου παιδιού, στα τέλη Φεβρουαρίου του 2020, περιλάμβαναν βόλτες, συναντήσεις με άλλες μαμάδες και ατελείωτες αγκαλιές.

Αγκαλιές είχα πολλές. Όλα τα υπόλοιπα ακυρώθηκαν από την πανδημία COVID-19, η οποία εξελίχθηκε και ξέφυγε την ώρα που βρισκόμασταν ακόμη στο μαιευτήριο.

Ακολούθησαν δύσκολες μέρες, μέρες εξουθένωσης.

Όταν έμαθα ότι ήμουν έγκυος στο δεύτερο παιδί μου, την ώρα που η μετάλλαξη Δέλτα σάρωνε το καλοκαίρι του 2021, βυθίστηκα ακόμη περισσότερο στη λειτουργία επιβίωσης: εργαζόμουν από το σπίτι χωρίς βοήθεια και έβλεπα τον σύζυγό μου μόνο τα Σαββατοκύριακα, όταν και οι δύο ήμασταν εξαντλημένοι.

4 σημάδια που δείχνουν ότι η εξάντληση επηρεάζει την προσωπικότητά σου, σύμφωνα με ψυχολόγο

Χόμπι και φίλοι; Ποιος είχε τον χρόνο; Μέχρι το δεύτερο παιδί μου να κάνει τα εμβόλιά του και να βγει από τη νεογνική φάση, η COVID είχε πια καταλαγιάσει. Το ίδιο κι εγώ - σε μια ζωή χωρίς χόμπι, χωρίς πλήρη φροντίδα παιδιών και χωρίς ρεαλιστικές προσδοκίες (θήλαζα αποκλειστικά και δούλευα έως και 60 ώρες την εβδομάδα στο απόγειο, κλείνοντας κάποιες φορές τον υπολογιστή στις 3 τα ξημερώματα, με το μωρό στο στήθος, ενώ ο τότε τρίχρονος γιος μου τρύπωνε στο κρεβάτι).

Ήταν πια 2023 και δεν είχα δει τους φίλους μου από το baby shower μου, τον Ιανουάριο του 2020!

Είχα μεταβεί στη «λειτουργία μαμά» ( Mom Mode ) αλλά αυτό δεν ήταν καλό. «Σκέφτομαι τη λειτουργία μαμά σαν έναν ανθρώπινο αυτόματο πωλητή, διαθέσιμο κατά παραγγελία για ό,τι θέλει ή χρειάζεται η οικογένεια», λέει η Colette Jane Fehr, LMFT, LMHC, ψυχοθεραπεύτρια και συγγραφέας του The Cost of Quiet: How to Have the Hard Conversations That Create Secure, Lasting Love. «Όταν δεν μπορούμε ποτέ να βγούμε από αυτή τη λειτουργία και γίνεται μια μόνιμη κατάσταση, αρχίζουμε να χάνουμε την επαφή με τον εαυτό μας και να νιώθουμε κουρασμένες, μόνες και πικραμένες», προσθέτει.

Στη δική μου περίπτωση, ήμουν διαθέσιμη και για ό,τι απαιτούσε η δουλειά. Και ενώ οι λογαριασμοί αποταμίευσης για το πανεπιστήμιο των παιδιών μου εκτοξεύονταν πριν καν μπουν στο νηπιαγωγείο, η σωματική και συναισθηματική μου υγεία ήταν στο κόκκινο.

Ξέρω ότι δεν είμαι η μόνη. Πολλές μητέρες που έχω συναντήσει, διαδικτυακά και μη, μιλούν για το πώς «κόλλησαν» στη «λειτουργία μαμά» και πόσο δύσκολο είναι να βγεις από αυτήν. Όμως, οι ειδικοί ψυχικής υγείας συμφωνούν: οι ανάγκες και τα όνειρά σου είναι ζωτικής σημασίας.

Η πλειοψηφία των γονιών απλώς «βγάζει την ημέρα» αντί να την απολαμβάνει, σύμφωνα με έρευνα

Τι είναι η «λειτουργία μαμά» και γιατί κολλάμε σε αυτήν;

Η «λειτουργία μαμά» εμφανίζεται όταν οι μητέρες απορροφώνται από τις ανάγκες των παιδιών τους - αν και μπορεί να επεκταθεί και σε άλλα μέλη της οικογένειας ή σε ολόκληρο το νοικοκυριό.

«Είναι ένας υπερ-εστιασμένος φακός στραμμένος στις ανάγκες των άλλων και, κατά συνέπεια, απομακρυσμένος από τις δικές μας», λέει η Gina Radice-Vella, PsyD, ψυχολόγος στο Jersey Shore University Medical Center. «Η «λειτουργία μαμά» είναι αυτόματη και αποδοτική, απαιτεί ελάχιστη συνειδητή προσπάθεια. Ενεργοποιείται κυρίως για να εκπληρώσει συγκεκριμένους ρόλους, καθήκοντα ή ευθύνες χωρίς να εξαντλεί την ενέργειά μας».

«Πρόκειται για μια βαθιά μετατόπιση ταυτότητας. Τη στιγμή που γίνεσαι μητέρα, όλη σου η ζωή αλλάζει. Μαθαίνεις να γνωρίζεις μια νέα εκδοχή του εαυτού σου. Ταυτόχρονα, όμως, κανείς δεν σε προετοιμάζει γι’ αυτό, κι έτσι νιώθεις αιφνιδιασμένη», λέει η Emily Guarnotta, PsyD, PMH-C, ψυχολόγος και ιδρύτρια του Phoenix Health.

Κι όμως, συχνά μοιάζει σαν η κοινωνία να έχει ήδη διαβάσει τα “spoilers” αυτού του κεφαλαίου της ζωής σου και να απαντά στο σοκ με ένα νεύμα και ένα: «Έτσι κάνουν οι μαμάδες».

«Η κοινωνία μας λέει ότι οι καλές μητέρες είναι μάρτυρες. Το μήνυμα είναι ότι υποτίθεται πως πρέπει να δίνεις το 100% του εαυτού σου στο παιδί σου ανά πάσα στιγμή. Όταν μια μαμά προσπαθεί να ξαναβρεί τον εαυτό της, ενεργοποιείται η ενοχή, γιατί νιώθει ότι γίνεται “μη μητρική” παίρνοντας κάτι από το παιδί της. Είναι μια ασπρόμαυρη πεποίθηση ότι ή είσαι καλή μαμά ή έχεις ταυτότητα - όχι και τα δύο», εξηγεί η Emily Guarnotta.

Το να ξαναβρείς τον εαυτό σου δεν σημαίνει «επιστροφή στο πριν»

Υπάρχει πια μια ουσιαστική συζήτηση για τις προσδοκίες γύρω από το «να πάρεις πίσω το σώμα σου» μετά τη γέννα. Υπάρχει όμως και πίεση να επιστρέψεις στον παλιό σου εαυτό κοινωνικά και επαγγελματικά . Κάποιες μητέρες μπορεί να το θέλουν και να έχουν τη στήριξη να πουν «ναι» τις περισσότερες φορές. Για μένα, όμως, ένα από τα πιο περίπλοκα κομμάτια της μητρότητας ήταν να αποδεχτώ ότι συχνά ήθελα ειλικρινά να πω «όχι» - μόνο για να ακούσω: «Έχεις αλλάξει πολύ».

Βρέθηκα παγιδευμένη ανάμεσα σε δύο άκρα: την υπερ-εστιασμένη μητρότητα και την πίεση να ζω και να δουλεύω σαν να μην έχω παιδιά. Το να βγεις από τη «λειτουργία μαμά» σημαίνει να βρεις μια μέση οδό.

«Αυτή η φάση αλλάζει τον ρυθμό της ζωής σου. Όχι επειδή έχασες τον εαυτό σου, αλλά επειδή εξελίσσεσαι. Το ζητούμενο είναι η αποδοχή, όχι η σύγκριση»», λέει η Colette Jane Fehr.

Ποια είναι τα σημάδια ότι βιώνετε μητρική εξουθένωση

Πώς να ξεκολλήσεις από τη «λειτουργία μαμά»

Θυμήσου τις αξίες σου

Η Δρ Radice-Vella παρομοιάζει τις αξίες μας με πυξίδα που καθοδηγεί τις επιλογές και τις πράξεις μας. «Είναι εύκολο να επικεντρωνόμαστε σε όσα χάσαμε, αλλά είναι σημαντικό να μετατοπίζουμε την οπτική μας στο πώς μπορούμε να συνεχίσουμε εκτιμώντας όσα έχουν πραγματικά αξία», λέει.

Αντί για ενοχές, δείξε στον εαυτό σου κατανόηση

«Η ενοχή προέρχεται από την πεποίθηση ότι οι ανάγκες σου ανταγωνίζονται τις ανάγκες των παιδιών σου. Η αυτοσυμπόνια -το να είσαι καλή με τον εαυτό σου - σημαίνει να θυμάσαι ότι η δική σου ευημερία υποστηρίζει την ευημερία των παιδιών σου», τονίζει η Colette Jane Fehr.

Βρες χρόνο για σένα

Μπορεί να επικεντρωνόμαστε τόσο πολύ στα ωράρια ύπνου και σίτισης των παιδιών που ξεχνάμε τις δικές μας ανάγκες, συμπεριλαμβανομένου του χρόνου για τον εαυτό μας ή με άλλους. Βρες λοιπόν λίγο χρόνο για σένα και διασφάλισέ τον χωρίς να το διαπραγματεύεσαι. Το πώς θα τον αξιοποιήσεις εξαρτάται από εσένα.

Εξομολογήσεις μιας μαμάς στα όρια της εξάντλησης

Θέσε όρια

Η «λειτουργία μαμά» μπορεί να σε βάλει στη συνήθεια να βάζεις τον εαυτό σου τελευταίο, με αποτέλεσμα να λες «ναι» σε αιτήματα που κάνουν την αυτοφροντίδα αδύνατη. Εξασκήσου στο να λες “όχι”. Τα όρια μπορεί να σημαίνουν επίσης και το να κάνεις unfollow λογαριασμούς στα social media που σε επιβαρύνουν ψυχολογικά.