Πώς να εφαρμόσεις τη Μοντεσσοριανή Παιδαγωγική στο σπίτι βήμα-βήμα

Η παιδαγωγική Montessori πολλές φορές ακούγεται σαν κάτι μακρινό και δύσκολο. Σαν κάτι που αφορά μεμονωμένα σχολεία, ειδικά διαμορφωμένους χώρους και ανθρώπους που «γνωρίζουν περισσότερα». Σαν κάτι που απευθύνεται σε μια συγκεκριμένη ελίτ και που, για πολλούς, οικονομικά μοιάζει άπιαστο.

Κι όμως, στην πραγματικότητα, δεν είναι έτσι. Η μοντεσσοριανή παιδαγωγική δεν χρειάζεται να είναι ούτε δύσκολη ούτε απρόσιτη.

Στην ουσία της, είναι ένας τρόπος να βλέπουμε το παιδί. Και αυτός ο τρόπος μπορεί να ξεκινήσει από το σπίτι, από την καθημερινότητά μας, χωρίς μεγάλες αλλαγές και χωρίς την πίεση ότι πρέπει να τα κάνουμε όλα «σωστά».

Είναι τελικά η Μοντεσσοριανή εκπαίδευση παλιομοδίτικη;

Ο χώρος έχει σημασία όχι γιατί πρέπει να είναι τέλειος, αλλά γιατί μπορεί είτε να στηρίξει είτε να περιορίσει την ανεξαρτησία του παιδιού. Όταν όλα είναι ψηλά, κλειδωμένα ή εκτός εμβέλειας, το παιδί εξαρτάται συνεχώς από τον ενήλικα. Όταν όμως μπορεί να φτάσει μόνο του τα παιχνίδια του, να διαλέξει ένα βιβλίο ή να πάρει ένα ποτήρι νερό, αρχίζει σιγά-σιγά να νιώθει ικανό.

Δεν χρειάζεται να αλλάξουμε ολόκληρο το σπίτι. Μια μικρή γωνιά, ένα χαμηλό ράφι, λίγα πράγματα τακτοποιημένα σε ένα χαμηλό συρτάρι, ξεκάθαρες θέσεις για το καθετί, είναι αρκετά για να δοθεί το μήνυμα ότι το παιδί μπορεί να κινηθεί μόνο του μέσα στον χώρο.

Και κάτι ακόμη σημαντικό: το περιβάλλον Montessori δεν σημαίνει απαραίτητα ακριβά έπιπλα ή εξειδικευμένο εξοπλισμό. Δεν χρειάζεται να αγοράσουμε πανάκριβα υλικά για να στηρίξουμε την ανεξαρτησία του παιδιού. Πολλά πράγματα μπορούμε να τα φτιάξουμε μόνοι μας ή να τα προσαρμόσουμε με απλά μέσα. Ένα χαμηλό ράφι μπορεί να προκύψει από ένα παλιό έπιπλο, ένα καλάθι μπορεί να γίνει αποθηκευτικός χώρος, ένας απλός δίσκος σίγουρα υπέρχει ήδη στην κουζίνα μας. Η ουσία δεν βρίσκεται στο αντικείμενο, αλλά στον τρόπο που το χρησιμοποιούμε και στο μήνυμα που δίνουμε στο παιδί: ότι ο χώρος είναι φτιαγμένος και γι’ αυτό, ότι το εμπιστευόμαστε και το υπολογίζουμε.

Πώς θα φτιάξετε μια γωνιά μοντεσσόρι όταν δεν υπάρχει καθόλου χώρος στο σπίτι

Η ανεξαρτησία, όμως, δεν χτίζεται μόνο μέσα από τον χώρο, αλλά κυρίως μέσα από την εμπιστοσύνη. Στην παιδαγωγική Montessori η έμφαση δεν δίνεται στο αποτέλεσμα, αλλά στην προσπάθεια. Όταν το παιδί προσπαθεί να ντυθεί, να φάει μόνο του ή να μαζέψει τα παιχνίδια του, δεν χρειάζεται να τα καταφέρει τέλεια. Χρειάζεται χρόνο και χώρο. Κάθε προσπάθεια, ακόμη κι αν συνοδεύεται από λάθη, ενισχύει την αυτοπεποίθησή του και του δείχνει ότι μπορεί. Και αυτό, πολλές φορές, απαιτεί από εμάς να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να αντέξουμε την ατέλεια.

Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης η καθημερινή ζωή. Τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο μέσα από παιχνίδια και οργανωμένες δραστηριότητες, αλλά μέσα από πραγματικές εμπειρίες. Το να βοηθήσουν στο στρώσιμο του τραπεζιού, να πλύνουν ένα φρούτο, να ποτίσουν τα φυτά ή να συμμετέχουν στο συμμάζεμα του σπιτιού δεν είναι απλές δουλειές. Είναι ευκαιρίες μάθησης. Μέσα από αυτές τις στιγμές καλλιεργείται η συγκέντρωση, η υπευθυνότητα και η αίσθηση ότι το παιδί ανήκει και συμμετέχει ενεργά στην πρώτη του κοινότητα: την οικογένεια.

Τι μας αποκαλύπτει το παιδί όταν επιλέγει κοστούμι – Μια μοντεσσοριανή ματιά στο Halloween

Ένα ακόμη βασικό στοιχείο της παιδαγωγικής Montessori είναι η παρατήρηση. Να παρατηρούμε το παιδί χωρίς να παρεμβαίνουμε συνεχώς, χωρίς να βιαζόμαστε να διορθώσουμε ή να καθοδηγήσουμε και χωρίς να το κρίνουμε. Όταν παρατηρούμε, καταλαβαίνουμε καλύτερα τι το ενδιαφέρει, πότε είναι έτοιμο για κάτι και πότε χρειάζεται πραγματικά τη βοήθειά μας. Και πολλές φορές ανακαλύπτουμε, προς μεγάλη μας έκπληξη, ότι μπορεί να καταφέρει περισσότερα απ’ όσα πιστεύαμε.

Μοntessori νηπιαγωγείο – Τι προσφέρει σε ένα παιδί

Ίσως, τελικά, το πιο σημαντικό είναι να θυμόμαστε ότι δεν χρειάζεται να τα κάνουμε όλα. Η παιδαγωγική Montessori στο σπίτι δεν είναι ένας στόχος που πρέπει να επιτευχθεί ούτε μια λίστα κανόνων που πρέπει να τηρηθούν. Είναι μια πορεία. Μια επιλογή που κάνουμε ξανά και ξανά μέσα στην καθημερινότητα. Λίγος περισσότερος σεβασμός στον ρυθμό του παιδιού, λίγη περισσότερη εμπιστοσύνη στις δυνατότητές του και λίγη λιγότερη βιασύνη από εμάς.

Και ίσως τελικά αυτό να είναι και το πιο ουσιαστικό της μήνυμα: να στεκόμαστε δίπλα στο παιδί, όχι πάνω από αυτό.

Πέγκυ Τζάννε
German & English Childhood Educator

Μη διστάσεις να μοιραστείς τις σκέψεις σου μαζί μου! Θα με βρεις στο Instagram και TikTok