Πώς να θέσετε αποτελεσματικά όρια στο παιδί σας

Τα όρια είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη της αυτοπειθαρχίας στα παιδιά. Όταν μαθαίνουν να συγκρατούν τις παρορμήσεις τους για κάτι στιγμιαίο (π.χ. να αρπάξουν ένα παιχνίδι από ένα αδερφάκι) για να κερδίσουν κάτι μεγαλύτερο, όπως μια ζεστή, θετική σύνδεση με τους γονείς, καλλιεργούν αυτοέλεγχο. Τα όρια που θέτουμε διδάσκουν ουσιαστικά στα παιδιά να θέτουν όρια στον εαυτό τους.

Είναι απαραίτητα τα όρια στα παιδιά; Κανόνες που ωφελούν όλη την οικογένεια

Πολλοί γονείς, ιδίως όσοι είναι πιο επιεικείς, αντιλαμβάνονται τα όρια ως δυσάρεστη διαδικασία. Αποφεύγουν να προκαλέσουν τον εκνευρισμό του παιδιού τους και ειδικά τον θυμό του. Όμως, χωρίς όρια, τα παιδιά συχνά δεν μαθαίνουν πώς να αντιμετωπίζουν τη δυσκολία ή να ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους, με αποτέλεσμα να φαίνονται απαιτητικά ή ανυπόμονα.

Από την άλλη πλευρά, οι αυστηροί ή αυταρχικοί γονείς που επιβάλλουν πειθαρχία χωρίς διάλογο μπορεί να έχουν παιδιά που υπακούουν όμως καθώς μεγαλώνουν δυσκολεύονται να αναπτύξουν κριτική σκέψη και προσωπική κρίση. Αυτά τα παιδιά εμφανίζουν συχνότερα συγκρούσεις με συνομηλίκους, δυσκολία στη ρύθμιση του θυμού και αυξημένο κίνδυνο συναισθηματικών δυσκολιών στην ενήλικη ζωή.

Πόσο εύκολο είναι για τους γονείς να θέσουν όρια στο έφηβο παιδί;

Η έρευνα υποδεικνύει ότι η ιδανική μέση λύση είναι η θέσπιση ορίων με ενσυναίσθηση. Τα παιδιά, σύμφωνα με άρθρο του peacefulparenthappykids.com, μαθαίνουν καλύτερα όταν τα όρια τίθενται με κατανόηση και υποστήριξη, επιτρέποντας στο παιδί να τα εσωτερικεύσει χωρίς αντίσταση.

Η διαδικασία περιλαμβάνει:

1. Ισχυρή, υποστηρικτική σύνδεση: Το παιδί πρέπει να νιώθει ότι οι γονείς είναι στο πλευρό του.

2. Οπτική γωνία του παιδιού: Να βλέπετε τα πράγματα από την πλευρά του παιδιού και να εκφράζετε πραγματική ενσυναίσθηση.

3. Αποφυγή τιμωρίας: Το όριο από μόνο του περνάει το μήνυμα που θέλετε να περάσετε ενώ η τιμωρία συχνά υπονομεύει τη μάθηση.

4. Επιλογή απαραίτητων ορίων: Θέστε μόνο όρια που είναι πραγματικά απαραίτητα για την ασφάλεια του παιδιού, τον σεβασμό προς τους άλλους και τη συνολική του υγιή ανάπτυξη.

Όσο περισσότερα όρια βάζω, τόσο περισσότερο το παιδί μου επαναστατεί

«Πώς μπορώ όμως να αποφασίσω ποια όρια είναι πραγματικά απαραίτητα;»

Αν το σκεφτείτε, ήδη γνωρίζετε την απάντηση. Η ασφάλεια - τόσο του ίδιου του παιδιού όσο και των άλλων - δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Ο σεβασμός προς τους άλλους είναι επίσης θεμελιώδης, αν και αποτελεί μια διαρκή μαθησιακή διαδικασία, καθώς το παιδί μαθαίνει να διεκδικεί τις ανάγκες του χωρίς να επιτίθεται ή να πληγώνει.

Όλοι οι υπόλοιποι κανόνες εξελίσσονται με τον χρόνο. Για παράδειγμα, θα χρειαστεί σταδιακά να μάθει να τακτοποιεί τα πράγματά του ή να μην σας διακόπτει όταν μιλάτε. Όταν όμως προσπαθείτε να δείτε την κατάσταση από τη δική του οπτική και λαμβάνετε υπόψη τι είναι αναπτυξιακά κατάλληλο για την ηλικία του, γίνεται σαφές τι είναι έτοιμο να διαχειριστεί.

Παράλληλα, θα μπορείτε να αναγνωρίζετε τι πραγματικά έχει ανάγκη — όπως επαρκή και ποιοτικό ύπνο — και να είστε πρόθυμοι να επιμείνετε ώστε αυτές οι βασικές ανάγκες να καλύπτονται, ακόμα κι αν αυτό απαιτεί τη θέσπιση και τήρηση ορίων.

«Το παιδί μου δεν με ακούει - Τι να κάνω;»

Τι να θυμάστε

Οι υπερβολικά επιεικείς γονείς συχνά φοβούνται ότι θα χάσουν την αγάπη του παιδιού τους αλλά η αποφυγή του ρόλου του γονέα υπονομεύει την ανάπτυξη του παιδιού. Το κρίσιμο καθήκον του γονέα είναι να διδάσκει και να καθοδηγεί, που περιλαμβάνει την ανάγκη για όρια. Η ενσυναισθητική εφαρμογή τους επιτρέπει στο παιδί να μάθει αυτοπειθαρχία χωρίς αντίσταση ή θυμό.

Από την άλλη, η τιμωρητική ή αυστηρή μέθοδος, όπως η απλή απειλή ή φυσική τιμωρία, οδηγεί σε αντίδραση με θυμό και αντίσταση, καθώς οι άνθρωποι –και τα παιδιά– φυσικά αντιστέκονται στον εξαναγκασμό. Αντίθετα, τα όρια με ενσυναίσθηση και υποστήριξη ενισχύουν την αίσθηση ασφάλειας, σύνδεσης και υπευθυνότητας στο παιδί, ενώ χτίζουν μια ισχυρή, θετική σχέση γονέα-παιδιού.