Η εφηβεία διαρκεί μέχρι τα 30 – Πώς λοιπόν πρέπει οι γονείς να φέρονται στα ενήλικα παιδιά τους;

Για πολλές οικογένειες, η ενηλικίωση των παιδιών δεν συνοδεύεται από την αναμενόμενη ανεξαρτησία αλλά από σύγχυση, συγκρούσεις και συναισθηματική ένταση. Η επιστήμη, ωστόσο, έρχεται να ανατρέψει παγιωμένες αντιλήψεις, δείχνοντας ότι η μετάβαση στην πλήρη ωριμότητα είναι πολύ πιο αργή και σύνθετη απ’ όσο πιστεύαμε. Το ερώτημα δεν είναι αν οι γονείς «κάνουν κάτι λάθος», αλλά πώς μπορούν να προσαρμοστούν σε μια νέα αναπτυξιακή πραγματικότητα.

Επτά συμπεριφορές γονιών που αποδυναμώνουν την ανεξαρτησία των παιδιών

Παρατεταμένη «εφηβεία»

Για δεκαετίες, η ενηλικίωση θεωρούνταν ένα σαφές ορόσημο: στα 18 ή το αργότερο στα 25, το άτομο υποτίθεται ότι είχε ολοκληρώσει τη συναισθηματική και γνωστική του ανάπτυξη. Νεότερα δεδομένα από τη νευροεπιστήμη, ωστόσο, ανατρέπουν αυτή την αντίληψη. Έρευνα από το Πανεπιστήμιο του Cambridge , τα ευρήματα της οποίας δημοσιεύθηκαν στο Nature Communications, δείχνει ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος συνεχίζει να αναπτύσσεται έως και την ηλικία των 30- 32 ετών, ιδιαίτερα στις περιοχές που σχετίζονται με την κρίση, τον αυτοέλεγχο και τη λήψη αποφάσεων.

Αυτή η παρατεταμένη «εφηβεία» δεν αποτελεί παθολογία αλλά μια φυσιολογική φάση ανάπτυξης, η οποία χαρακτηρίζεται από ευαλωτότητα αλλά και προοπτικές εξέλιξης. Παράλληλα, εξηγεί γιατί πολλοί νέοι ενήλικες δυσκολεύονται να σταθεροποιηθούν επαγγελματικά, οικονομικά ή συναισθηματικά, χωρίς αυτό να σημαίνει αποτυχία ή ανωριμότητα.

Ο ψυχολόγος Jeffrey Arnett έχει περιγράψει αυτή τη φάση ως «αναδυόμενη ενηλικίωση», μια περίοδο μεταξύ 18 και 25 ετών – που στην πράξη συχνά εκτείνεται περισσότερο – κατά την οποία οι νέοι εξερευνούν την ταυτότητά τους, πειραματίζονται με επιλογές ζωής και αναβάλλουν δεσμεύσεις που παλαιότερα θεωρούνταν δεδομένες. Οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες έχουν αλλάξει ριζικά: η αβεβαιότητα στην εργασία, το υψηλό κόστος ζωής, οι σπουδές μεγαλύτερης διάρκειας και οι νέες κοινωνικές αξίες μεταθέτουν την ανεξαρτησία σε μεταγενέστερη ηλικία.

Εφηβεία και ενηλικίωση: τι έχει αλλάξει;

Τι δείχνουν τα στοιχεία

Τα στατιστικά στοιχεία το επιβεβαιώνουν. Ένα σημαντικό ποσοστό νέων 18 - 34 ετών ζει ξανά ή παραμένει στο πατρικό σπίτι ενώ σχεδόν το 60% των γονέων στηρίζουν οικονομικά ένα ενήλικο παιδί . Και παρότι αυτή η πραγματικότητα είναι πλέον συνηθισμένη, σπάνια συζητείται ανοιχτά το ψυχικό κόστος για τους γονείς, οι οποίοι συχνά βιώνουν εξάντληση, ενοχές ή θυμό.

Το βασικό πρόβλημα δεν είναι η συγκατοίκηση ή η στήριξη καθαυτή, αλλά ο τρόπος με τον οποίο εξελίσσεται η γονεϊκή σχέση. Όταν οι ρόλοι παραμένουν ίδιοι με εκείνους της εφηβείας, δημιουργείται ένταση: οι γονείς αισθάνονται παγιδευμένοι στον ρόλο του διαχειριστή και τα παιδιά εγκλωβισμένα σε μια παρατεταμένη εξάρτηση. Η υπερβολική εμπλοκή έχει συνδεθεί από έρευνες με χαμηλότερη αυτοπεποίθηση, αυξημένο άγχος και δυσκολίες στη διαμόρφωση ταυτότητας στους νέους ενήλικες.

Η σύγχρονη ψυχολογία υπογραμμίζει τη σημασία της μετάβασης από τον έλεγχο στη σαφή οριοθέτηση. Οι ειδικοί συμφωνούν ότι οι ενήλικες γονείς οφείλουν να θέτουν ξεκάθαρες προσδοκίες γύρω από οικονομικά ζητήματα, υποχρεώσεις στο σπίτι, ιδιωτικότητα και χρονικά όρια, χωρίς όμως να ασκούν έλεγχο ή να αφαιρούν την αυτονομία. Η σαφήνεια, όχι η αυστηρότητα, αποτελεί τον πυρήνα μιας υγιούς σχέσης.

Παράλληλα, η γονεϊκή ωριμότητα παίζει καθοριστικό ρόλο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δυσκολίες δεν προκύπτουν από την ανωριμότητα των παιδιών αλλά από άλυτα τραύματα ή φόβους των γονέων, που οδηγούν είτε σε υπερπροστασία είτε σε συναισθηματική εξάρτηση. Η αναγνώριση αυτών των μοτίβων είναι απαραίτητη για να μη μεταφέρονται ασυνείδητα από γενιά σε γενιά.

Πώς είναι να είσαι ενήλικας- 20 πράγματα που πρέπει να γνωρίζει ο έφηβος

Σχέση γονιών με τα ενήλικα παιδιά

Η σχέση με τα ενήλικα παιδιά καλείται να μεταμορφωθεί: από σχέση εξάρτησης σε σχέση αμοιβαίου σεβασμού. Αυτό δεν σημαίνει απομάκρυνση ή ψυχρότητα, αλλά μια νέα ισορροπία ανάμεσα στη σύνδεση και την ελευθερία. Όπως τονίζουν οι ειδικοί, ο στόχος δεν είναι να εγκαταλείψουν οι γονείς τον ρόλο τους, αλλά να τον ...ωριμάσουν.

Η γονεϊκότητα δεν τελειώνει ποτέ· εξελίσσεται. Και αυτή η φάση, όσο απαιτητική κι αν είναι, μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για βαθύτερη κατανόηση, ειλικρινή επικοινωνία και σχέσεις που βασίζονται όχι στον έλεγχο αλλά στην εμπιστοσύνη.