Γιατί τα μωρά βλέπουν θολά – και πώς αυτό βοηθά τον εγκέφαλό τους

Τα νεογέννητα δεν βλέπουν τον κόσμο όπως οι ενήλικες. Οι πρώτες τους εικόνες είναι θολές, με περιορισμένα χρώματα και χαμηλή ευκρίνεια. Για χρόνια, αυτό θεωρούνταν απλώς ένας αναπτυξιακός περιορισμός. Όμως νέα έρευνα από το MIT έρχεται να ανατρέψει αυτή την αντίληψη, προτείνοντας κάτι εντυπωσιακό: η «κακή» όραση των μωρών ίσως είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται ο εγκέφαλος για να οργανώσει σωστά τα οπτικά του κυκλώματα.

Σύμφωνα με τη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Communications Biology, η χαμηλής ποιότητας οπτική πληροφορία στην αρχή της ζωής μπορεί να συμβάλλει στη δημιουργία των δύο βασικών οπτικών οδών του εγκεφάλου: της μαγνοκυτταρικής και της παρβοκυτταρικής.

Πότε το μωρό ξεκινάει να βλέπει χρώματα και πότε μαθαίνει να τα ξεχωρίζει;

Δύο δρόμοι για να «διαβάζουμε» τον κόσμο

Το οπτικό σύστημα του εγκεφάλου δεν επεξεργάζεται όλες τις πληροφορίες με τον ίδιο τρόπο. Η μία οδός ειδικεύεται στο χρώμα και τη λεπτομέρεια, ενώ η άλλη στην αντίληψη της κίνησης, του χώρου και των γρήγορων αλλαγών. Μέχρι σήμερα, πολλοί επιστήμονες πίστευαν ότι αυτή η διάκριση είναι κυρίως γενετικά προκαθορισμένη.

Η ομάδα του καθηγητή Pawan Sinha στο MIT προτείνει κάτι πιο δυναμικό: ότι η ίδια η αναπτυξιακή πορεία της όρασης – από το θολό και άχρωμο στο καθαρό και πολύχρωμο – βοηθά τον εγκέφαλο να «μοιράσει ρόλους» στα νευρικά του κύτταρα.

Πότε το μωρό αναγνωρίζει τους γονείς;

Τι έδειξαν τα υπολογιστικά μοντέλα

Οι ερευνητές εκπαίδευσαν μοντέλα τεχνητής όρασης με δύο διαφορετικούς τρόπους. Κάποια «έβλεπαν» εξαρχής καθαρές, έγχρωμες εικόνες. Άλλα, όμως, ακολούθησαν μια πιο ρεαλιστική, βιομιμητική πορεία: πρώτα χαμηλής ανάλυσης, ασπρόμαυρες εικόνες και αργότερα εικόνες με πλήρες χρώμα και λεπτομέρεια – όπως ακριβώς συμβαίνει στα βρέφη .

Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό. Μόνο τα μοντέλα που ξεκίνησαν με «φτωχή» οπτική πληροφορία ανέπτυξαν μονάδες επεξεργασίας που έμοιαζαν λειτουργικά με τις μαγνοκυτταρικές και παρβοκυτταρικές οδούς του ανθρώπινου εγκεφάλου.

Γιατί αυτό έχει σημασία

Τα μοντέλα που εκπαιδεύτηκαν με αυτόν τον τρόπο δεν ήταν απλώς πιο «βιολογικά». Ήταν και πιο ανθρώπινα στον τρόπο που αναγνώριζαν αντικείμενα. Όταν έπρεπε να διαλέξουν αν κάτι είναι «γάτα » ή «ελέφαντας», βασίζονταν κυρίως στο σχήμα και όχι στην υφή — ακριβώς όπως κάνουμε κι εμείς.

Όταν οι ερευνητές αφαίρεσαν τις μονάδες που έμοιαζαν με τη μαγνοκυτταρική οδό, αυτή η ικανότητα χάθηκε, δείχνοντας πόσο κρίσιμη είναι η πρώιμη «χονδρική» οπτική επεξεργασία.

Πώς αναπτύσσεται η όραση του μωρού σου από τη γέννησή του ως το 1ο έτος;

Ένα διαφορετικό μήνυμα για την ανάπτυξη

Η μελέτη δεν υποστηρίζει ότι όλα είναι θέμα εμπειρίας ούτε ακυρώνει τον ρόλο της γενετικής. Δείχνει όμως ότι η φύση ίσως έχει σχεδιάσει την ανάπτυξη έτσι ώστε οι αρχικοί περιορισμοί να λειτουργούν ως εκπαιδευτικό πλεονέκτημα.

«Μαμά, podcast να βάλεις»: Ο προληπτικός οφθαλμολογικός έλεγχος των παιδιών

Με άλλα λόγια, ο εγκέφαλος μαθαίνει εξαιτίας της ατελούς όρασης των πρώτων μηνών ζωής. Και αυτό μας υπενθυμίζει ότι, στην ανάπτυξη, το «λιγότερο» συχνά είναι ακριβώς ό,τι χρειάζεται.

^{Πηγή: news.mit.edu}