Ανησυχία για τα νεογέννητα: Όλο και περισσότεροι γονείς αρνούνται τη χορήγηση βιταμίνης Κ

Τα νεογέννητα έχουν φυσιολογικά πολύ χαμηλά επίπεδα βιταμίνης Κ αμέσως μετά τη γέννα. Αυτό μειώνει την ικανότητα του αίματός τους να πήζει σωστά και τα θέτει σε κίνδυνο για μια σοβαρή αλλά προληπτική αιμορραγική νόσο (Vitamin K Deficiency Bleeding, VKDB).

Η ενδομυϊκή χορήγηση βιταμίνης Κ αμέσως μετά τη γέννηση:

• Ελαχιστοποιεί σχεδόν πλήρως τον κίνδυνο VKDB (πρώιμης, κλασικής και καθυστερημένης μορφής).

• Είναι αποτελεσματική με μία μόνο δόση (0,5 – 1 mg ανάλογα με το βάρος του νεογνού).

Πόσο ψηλό θα γίνει το παιδί μου;Τι λέει το μήκος του μωρού για το μελλοντικό του ύψος

• Έχει πολύ καλό προφίλ ασφάλειας. Οι κίνδυνοι περιορίζονται σε συνήθεις αντιδράσεις μικρής έκτασης στο σημείο της ένεσης (όπως πόνος ή ελαφρύ οίδημα).

• Η σύνδεση με καρκίνο παιδικής ηλικίας που είχε προταθεί σε παλαιότερες μελέτες ΔΕΝ επιβεβαιώνεται από τις σύγχρονες κλινικές μελέτες.

Η χορήγηση είναι μια καθιερωμένη, ασφαλής και αποτελεσματική ιατρική πρακτική, που έχει μειώσει δραματικά την VKDB από τότε που εφαρμόστηκε ευρέως τη δεκαετία του ’60.

Τάση άρνησης από γονείς και αυξημένος κίνδυνος

Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι:

• Ο αριθμός των νεογνών που δεν λαμβάνουν βιταμίνη Κ έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, από ~3 % σε ~5 % ή περισσότερο. Medical Xpress

• Η άρνηση φαίνεται να σχετίζεται με παραπληροφόρηση, σύγχυση με τα εμβόλια, και γενική δυσπιστία απέναντι στον ιατρικό χώρο. NBC Chicago

Χωρίς επαρκή βιταμίνη Κ, τα νεογέννητα έχουν πολύ υψηλότερο κίνδυνο σοβαρών αιμορραγιών , οι οποίες μπορεί να εμφανιστούν:

• στο δέρμα ή στο έντερο

• ακόμη και στον εγκέφαλο, με πιθανή μόνιμη βλάβη ή θάνατο.

Αν και η VKDB είναι σπάνια, όταν συμβαίνει μπορεί να έχει βαριές συνέπειες και μερικές μορφές της έχουν υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας και αναπηρίας.

Πρέπει να καθαρίζετε τη γλώσσα του μωρού σας;

Η εναλλακτική: Βιταμίνη Κ από το στόμα

Μερικές χώρες επιτρέπουν την χορήγηση βιταμίνης Κ από το στόμα αντί της ενδομυϊκής ένεσης.

Τα βασικά σημεία:

Πλεονεκτήματα της από του στόματος χορήγησης

• Είναι μη επεμβατική και δεν περιλαμβάνει βελόνα.

• Μπορεί να δοθεί με σταγόνες όταν θηλάζει ή στο μπουκάλι όταν τρέφεται με φόρμουλα .

Όμως έχει μειωμένη αποτελεσματικότητα σε σχέση με την ένεση

• Απαιτούνται πολλαπλές δόσεις (π.χ. στην πρώτη σίτιση, στις 2–4 εβδομάδες και στις 6–8 εβδομάδες).

• Υπάρχουν ενδείξεις ότι δεν προστατεύει εξίσου καλά από την καθυστερημένη VKDB.

• Η απορρόφηση από το στόμα μπορεί να είναι ασταθής σε ορισμένα βρέφη .

Γενικά, η καλύτερη επιστημονική σύσταση παραμένει η ενδομυϊκή ένεση, και η χρήση της από του στόματος θεωρείται επιλογή μόνο όταν οι γονείς αρνούνται την ένεση.

Υποτονικό μωρό: Πότε η υπνηλία κρύβει κάτι σοβαρότερο και γιατί δεν πρέπει να το αγνοήσεις;

Γνώριζες ότι το στάδιο του νεογέννητου διαρκεί μόνο 8 εβδομάδες;

Πρακτικά προβλήματα στην Ελλάδα: γιατί η από του στόματος χορήγηση της βιταμίνης Κ δεν είναι εύκολη λύση

Στην Ελλάδα:

Δεν υπάρχει τυποποιημένο, ευρέως διαθέσιμο πρόγραμμα συστηματικής παρακολούθησης των βρεφών από δημόσιες δομές για να εγγυάται ότι θα τηρηθούν όλες οι δόσεις από του στόματος.
Αυτό σημαίνει ότι, αν δεν δοθεί η ενδομυϊκή ένεση στο μαιευτήριο, δεν υπάρχει ασφαλές δημόσιο σύστημα που να διασφαλίζει ότι το παιδί θα λάβει με συνέπεια τις πολλαπλές στοματικές δόσεις και η παρακολούθηση του ιατρικού αποτελέσματος θα γίνει μόνο αν οι γονείς προσκομίζουν το παιδί μόνοι τους.

Η ευθύνη παρακολούθησης και δοσολογίας της από του στόματος χορήγησης βιταμίνης Κ πέφτει στον/στην παιδίατρο που παρακολουθεί το βρέφος, καθώς δεν υπάρχει καθολικό πρόγραμμα καταγραφής και υπενθύμισης δόσεων.

Αυτό καθιστά την από του στόματος χορήγηση της βιταμίνης Κ πρακτικά δύσκολη ως βασική στρατηγική πρόληψης σε εθνικό ή δημόσιο επίπεδο στην Ελλάδα — αντίθετα με τις ενδομυϊκές ενέσεις, που δίνονται μια φορά στο μαιευτήριο και προστατεύουν επί μακρόν.

Συμπερασματικά

Η χορήγηση βιταμίνης Κ στα νεογέννητα είναι:

• Ασφαλής και καλά ανεκτή.

• Πολύ αποτελεσματική στην πρόληψη αιμορραγιών από ανεπάρκεια βιταμίνης Κ .

• Έχει μειώσει δραστικά ένα σοβαρό νεογνικό πρόβλημα από τη δεκαετία του ’60.

Η άρνησή της:

• Αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα σοβαρών αιμορραγιών στο βρέφος.

• Συνδέεται συχνά με παραπληροφόρηση και παρερμηνείες σχετικά με τις ενέσεις ή με εμβόλια.

Γλώσσα του σώματος: Όλα όσα θέλει να σας πει το μωρό σας

Είναι μια πιθανή εναλλακτική όταν οι γονείς αρνούνται την ένεση, αλλά είναι λιγότερο αξιόπιστη, χρειάζεται πολλαπλές δόσεις και σε χώρες όπως η Ελλάδα δεν υπάρχει δημόσιο σύστημα παρακολούθησης των βρεφών για να διασφαλιστεί η σωστή χορήγηση.

^{Πηγές: Canadian Paediatric Society /Scientific American / PubMed - Vitamin K shot in newborn babies: An unprecedented sequelae}

Γιάννα Γιαλελή
Παιδίατρος – Νεογνολόγος
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ
Πιστοποιημένη Σύμβουλος Γαλουχίας
Αρριανού 1, Άλιμος
https://gialeli-paidiatros.gr/