Ο υπερβολικός χρόνος μπροστά σε οθόνες μπορεί να περιορίσει το λεξιλόγιο των νηπίων

Οι οθόνες έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας ακόμη και των πολύ μικρών παιδιών.

Όμως, κυβερνητική έρευνα στο Ηνωμένο Βασίλειο προκαλεί ανησυχία, δείχνοντας ότι η υπερβολική έκθεση σε οθόνες σε τόσο μικρή ηλικία μπορεί να συνδέεται με φτωχότερη γλωσσική ανάπτυξη. Με φόντο αυτά τα ευρήματα, η βρετανική κυβέρνηση ετοιμάζεται να εκδώσει τον Απρίλιο του 2026 για πρώτη φορά, επίσημες οδηγίες προς τους γονείς για τη χρήση οθονών σε παιδιά κάτω των πέντε ετών.

Οθόνες στην προσχολική ηλικία: Αναγκαίο κακό ή χρήσιμο εργαλείο;

Χρόνος οθόνης και νήπια

Σύμφωνα με την έρευνα, παιδιά δύο ετών με τη μεγαλύτερη καθημερινή έκθεση σε οθόνες –περίπου πέντε ώρες την ημέρα – μπορούσαν να πουν αισθητά λιγότερες λέξεις σε σύγκριση με συνομήλικους τους που περνούσαν μπροστά σε οθόνες περίπου 44 λεπτά ημερησίως.

Η χρήση οθονών εμφανίζεται πλέον σχεδόν καθολική στην πρώιμη παιδική ηλικία. Το 98% των παιδιών δύο ετών παρακολουθούν καθημερινά τηλεόραση, βίντεο ή άλλο ψηφιακό περιεχόμενο, με μέσο όρο χρήσης τα 127 λεπτά την ημέρα. Για σύγκριση, όταν τα ίδια παιδιά ήταν εννέα μηνών, ο αντίστοιχος χρόνος ήταν κατά μέσο όρο 29 λεπτά ημερησίως.

Η υπουργός Παιδείας του Ηνωμένου Βασιλείου, Bridget Phillipson, δήλωσε ότι γονείς και εκπαιδευτικοί εκφράζουν ανησυχία πως «ο υπερβολικός παθητικός χρόνος μπροστά σε οθόνες αρχίζει να εκτοπίζει τη συζήτηση, το παιχνίδι και το διάβασμα – δραστηριότητες ζωτικής σημασίας για τη γλωσσική ανάπτυξη και τη συνολική εξέλιξη των παιδιών στα πρώτα τους χρόνια».

Όπως σημείωσε, οι οθόνες αποτελούν πλέον μέρος της οικογενειακής ζωής. «Το ερώτημα που θέτουν οι γονείς δεν είναι αν πρέπει να χρησιμοποιούν οθόνες, αλλά πώς να τις χρησιμοποιούν σωστά», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Γιατί δεν πρέπει να αφήνετε βρέφη και νήπια να παιρνούν πολύ χρόνο μπροστά σε οθόνες

140 λεπτά μπροστά σε οθόνες

Η έρευνα, που ανατέθηκε από την κυβέρνηση, παρακολούθησε 4.758 παιδιά, συλλέγοντας στοιχεία όταν ήταν εννέα μηνών (το 2022) και ξανά όταν έφτασαν στην ηλικία των δύο ετών, μεταξύ Οκτωβρίου 2023 και Φεβρουαρίου 2024. Διαπιστώθηκε επίσης ότι το 19% των παιδιών δύο ετών έπαιζαν ήδη βιντεοπαιχνίδια, ενώ ο συνολικός ημερήσιος χρόνος μπροστά σε οθόνες –συμπεριλαμβανομένων των παιχνιδιών - έφτανε κατά μέσο όρο τα 140 λεπτά.

Κάνουν κακό στα παιδιά τα video games; Τι πρέπει να ξέρουν οι γονείς

Η ανάλυση έδειξε ότι τα παιδιά με τη μεγαλύτερη χρήση οθονών μπορούσαν να πουν, κατά μέσο όρο, το 53% ενός συνόλου 34 λέξεων που χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση του λεξιλογίου τους. Αντίθετα, εκείνα με τη χαμηλότερη χρήση οθονών μπορούσαν να πουν το 65% των ίδιων λέξεων. Παρ’ όλα αυτά, ο μέσος όρος των λέξεων που μπορούσαν να πουν όλα τα παιδιά δεν διέφερε σημαντικά από προηγούμενες γενιές νηπίων (2017 έως 2020).

Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι τα ευρήματα δείχνουν συσχέτιση και όχι άμεση αιτιώδη σχέση ανάμεσα στον χρόνο οθόνης και το περιορισμένο λεξιλόγιο. Τονίζουν επίσης ότι παράγοντες όπως το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο και το μαθησιακό περιβάλλον στο σπίτι θα εξεταστούν σε επόμενη, εκτενέστερη μελέτη.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει έως μία ώρα χρήσης οθονών την ημέρα για παιδιά ηλικίας δύο έως τεσσάρων ετών ενώ οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οποιαδήποτε καθοδήγηση για τις οθόνες θα πρέπει να εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ψηφιακής παιδείας και ασφάλειας στο διαδίκτυο, αναγνωρίζοντας ότι η ψηφιακή τεχνολογία αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης παιδικής ηλικίας.

Πώς τα βιντεοπαιχνίδια επηρεάζουν την ανάπτυξη των αγοριών, σύμφωνα με τους ειδικούς

Οδηγίες προς τους γονείς

Η βρετανική κυβέρνηση αναμένεται να εκδώσει τον Απρίλιο τις πρώτες επίσημες οδηγίες για τη χρήση οθονών σε παιδιά κάτω των πέντε ετών. Οι συστάσεις θα περιλαμβάνουν πρακτικές συμβουλές για το πώς οι οθόνες μπορούν να ενσωματωθούν σε δραστηριότητες όπως η συζήτηση, το παιχνίδι και η ανάγνωση μαζί με το παιδί, αντί να λειτουργούν απομονωτικά.

Τη διαμόρφωση των οδηγιών έχει αναλάβει ειδική επιτροπή η οποία θα εξετάσει τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα και θα λάβει υπόψη τις εμπειρίες και τις απόψεις των γονέων.