Κάνοντας ένα βήμα πίσω και αφήνοντας χώρο στα παιδιά μου, δείχνω την αγάπη μου

Αγνοώ τα παιδιά μου. Ακούγεται τρομερό, το ξέρω.

Όμως, μετά από μια δεκαετία γονεϊκότητας και βλέποντας παντού γύρω μου τα σημάδια μιας «αγχώδους γενιάς», συνειδητοποίησα ότι κάποιες από τις καλοπροαίρετες συνήθειές μας μπορεί τελικά να υπονομεύουν την παιδική ηλικία.

Μεγαλώνουμε αγχωμένα παιδιά, εν μέρει επειδή είμαστε εμείς οι ίδιοι αγχωμένοι γονείς.

Ο όρος «γονέας-ελικόπτερο» δεν αρκεί πια. Δεν αιωρούμαστε απλώς από πάνω τους - έχουμε περάσει στο στάδιο της υπερ-εμπλοκής, προσγειωνόμαστε με αλεξίπτωτο στην καθημερινότητά τους. Μας κατακλύζουν ενοχές, νιώθουμε την ανάγκη να εξηγούμε τα πάντα, να αναλύουμε τα πάντα και να συμμετέχουμε σε κάθε τους στιγμή.

Μήπως είσαι «γονιός-ελικόπτερο»; Τα 4 σημάδια

Είμαστε μια γενιά που προσφέρει αγάπη μέσα από την υπερπροστασία, εγκλωβισμένη στους φόβους της μεταπανδημικής εποχής, στον αδιάκοπο καταιγισμό γονεϊκών συμβουλών και στον θόρυβο των social media που εισβάλλουν από την παιδική ηλικία. Υπερ-επαινούμε, παρεμβαίνουμε διαρκώς και στεκόμαστε έτοιμοι να προλάβουμε κάθε πτώση. Το επιβεβαιώνουν και οι έρευνες.

Σε εθνική έρευνα του Παιδιατρικού Νοσοκομείου C.S. Mott, το 44% των γονέων παιδιών ηλικίας 5–8 ετών και πάνω από τους μισούς γονείς παιδιών 9–11 ετών δήλωσαν ότι οι ανησυχίες για την ασφάλεια τούς εμποδίζουν να αφήσουν τα παιδιά τους να κάνουν πράγματα μόνα τους. Η ίδια έρευνα έδειξε ότι το 56% πιστεύει πως τα παιδιά χωρίς επίβλεψη «δημιουργούν προβλήματα», ενώ ένας στους τέσσερις έχει επικρίνει άλλον γονέα για ανεπαρκή επίβλεψη. Σύμφωνα με έρευνα του Pew, το 45% των γονέων χαρακτηρίζει τον εαυτό του υπερπροστατευτικό.

Για μένα, το αντανακλαστικό ήταν να είμαι συνεχώς η δασκάλα, η προπονήτρια, η αφηγήτρια και η διασκεδάστρια των παιδιών μου. Παραμένω πλήρως παρούσα στη «οργανωτική» πλευρά της γονεϊκότητας — σχολικά emails, σνακ, προγράμματα. Όμως σταδιακά αποσύρομαι από τα υπόλοιπα. Η νέα μου φιλοσοφία βασίζεται στο να κρατώ ζωντανό το μυστήριο, να αφήνω τη φαντασία να δουλεύει και να κάνω το ρίσκο να μοιάζει φυσιολογικό, ώστε να χτίζεται η αυτοπεποίθηση.

Πώς η υπερπροστατευτικότητα επηρεάζει τα παιδιά μας;

Αντιστάσου στην παρόρμηση να παρέμβεις

Το πρώτο μου «καμπανάκι» ήρθε όταν μια φίλη έφερε την κόρη της στο σπίτι μας. Εγώ διέκοπτα συνεχώς το κορίτσι, βομβαρδίζοντάς το με ερωτήσεις . Κάποια στιγμή, η φίλη μου χαμογέλασε και είπε: «Ξέρω ότι νιώθουμε πως πρέπει να παρεμβαίνουμε, αλλά δεν χρειάζεται. Μπορούμε να έχουμε και τον δικό μας χρόνο».

Στην παιδική χαρά αυτό είναι ακόμα πιο εμφανές. Οι «γονείς-σχολιαστές» κινούνται σαν σκιές δίπλα στα παιδιά τους (εντάξει υπάρχουν και οι εξαιρέσεις). Εγώ στέκομαι στην άκρη, κρατιέμαι από το παγκάκι, αντιστέκομαι στην παρόρμηση να χειροκροτώ συνεχώς, καθώς τα παιδιά μου ξεπερνούν τους φόβους τους, σκαρφαλώνουν ψηλότερα ή προσπαθούν ξανά. Κάθε βήμα πίσω που κάνω εγώ είναι μια πρόσκληση για εκείνα να κάνουν ένα βήμα μπροστά.

Θυμηθείτε τη δική σας παιδική ηλικία. Οι πιο έντονες αναμνήσεις μου είναι από ποδήλατα στη γειτονιά, με ματωμένα γόνατα αλλά και χαρά ότι τα κατάφερα.

Η απόσταση χτίζει ανθεκτικότητα

Αυτή η στάση μοιάζει ακόμα αντικουλτούρα. Όμως αυτή η συνειδητή απόσταση είναι μια ριζοσπαστική πράξη αγάπης που συχνά αγνοούμε. Και οι ειδικοί το επιβεβαιώνουν.

Η κλινική ψυχολόγος Δρ. Nina Mafrici εξηγεί: «Κλινικά βλέπουμε παιδιά με λιγότερες ευκαιρίες να βιώσουν διαχειρίσιμη απογοήτευση και να ανακάμψουν από αυτή. Όταν οι γονείς απορροφούν όλη την αβεβαιότητα, τα παιδιά χάνουν την ευκαιρία να αναπτύξουν συναισθηματικούς “μύες” όπως η υπομονή, η επίλυση προβλημάτων και η αντοχή στο στρες».

Δημιουργώντας χώρο για το θαύμα

Είναι εύκολο να καταστρέψεις το θαύμα εξηγώντας τα πάντα. Αν ένα παιδί ρωτήσει πού πάει το νερό όταν τραβάμε το καζανάκι, θα μπορούσα να βρω ένα βίντεο. Αντί γι’ αυτό, ρωτώ τι πιστεύει εκείνο.

Όταν η κόρη μου με ρώτησε: «Μαμά, γιατί έχουμε πηγούνια;», σώπασα και άφησα τη σκέψη της να πλανηθεί μέχρι που αποκοιμήθηκε. Δεν χρειάζεται όλα να είναι διδακτικές στιγμές. Η φαντασία χρειάζεται σιωπή.

Η Lenore Skenazy, συγγραφέας του Free-Range Kids, λέει χαρακτηριστικά: «Τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερο όταν το μυαλό τους ανοίγει από το θαύμα - όχι όταν τους τα εξηγούμε όλα».

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά μιας υπερπροστατευτικής μητέρας;

Εμπιστεύσου τα παιδιά σου

Η ανεξαρτησία γεννιέται όταν τα παιδιά δοκιμάζουν τα όριά τους. Και κάθε μικρή πράξη θάρρους τα γεμίζει περηφάνια: να παραγγείλουν μόνα τους, να λύσουν ένα θέμα στο σχολείο, να παίξουν πιάνο μπροστά σε άλλους.

Όπως λέει η Skenazy «το να αγαπάς τα παιδιά σου δεν σημαίνει να είσαι παρών σε κάθε λεπτό. Σημαίνει να τα εμπιστεύεσαι» και η Δρ. Mafrici καταλήγει: «Η αυτοπεποίθηση δεν γεννιέται στην απόλυτη άνεση, αλλά στους μικρούς χώρους όπου τα παιδιά μαθαίνουν να τα καταφέρνουν μόνα τους».

Γιατί αν είμαι εγώ πάντα η απάντηση, τότε ίσως γίνομαι και το πρόβλημα.

Ίσως η αγάπη να σημαίνει λιγότερα λόγια και περισσότερο χώρο.